Къилихар къени авун

нравственность в исламе

«Зун куь виридалайни хъсан къилихар къени авун патар ракъурнавайди я», - лагьанва Пайгъамбарди (Аллагьдин салатни  салам  хьуй адал).

Дугъриданни, муькуь пайгъамбаррихъ галаз гекъигайла, чи Пайгъамбардихъ (Аллагьдин салатни  салам  хьуй адал) виридалайни хъсан кьилих авай. Гьа и кардикай Аллагь-Таалади, Вичин Пайгъамбардихъ (Аллагьдин салатни  салам  хьуй адал) элкъвена, лугьузва: «Дугъриданни, вун зурба къилихрин сагьиб я». 

Мугьаммадал (Аллагьдин салатни  салам  хьуй адал) пайгъамбарвал ракъурунин макьсадни къилихар къени авун я.

Мугьаммад Пайгъамбардин (Аллагьдин салатни  салам  хьуй адал) гьадисрани къилихрикай гзаф ихтилатар ава. Гьич садавайни, Пайгъамбардивай (Аллагьдин салатни  салам  хьуй адал) хьиз, инсаниятдиз ихьтин къилихрин ивиррин тамам система гъиз хьанач. Пакамлай къарагъна ксудалди инсанди вуч авуна, гьукуматдин кьиле авайда вич гьикI тухвана кIандатIа Пайгъамбарди (Аллагьдин салатни  салам  хьуй адал) вичин чешнедалди къалурнава.

Чи диндин амай вири истемишунрин, буйругърин ва къадагъайрин макьсадни чи къилихар къени хьун тирди чаз чир хьана кIанда. Къияматдин юкъуз чи крарикай виридалайни къиметлуди къени къилих жеда. Пайгъамбарди (Аллагьдин салатни  салам  хьуй адал) къилихрикай лагьана: «Къияматдин юкъуз лукIран амалрин терездал адан къени кьилихрилай агъур мад са шейни жедач». Эгер Пайгъамбардин Аллагьдин салатни  салам  хьуй адал (Аллагьдин салатни  салам  хьуй адал) и гафари чи рикIериз таъсир ийизвачтIа, чун садрани дегиш жедач. Къени къилихрин сагьибар жедалди чи иманни тамамди жедач. Аллагьдин Расулди (Аллагьдин салатни  салам  хьуй адал) вичин гьадисда лугьузва: «Виридалайни хъсан Ислам виридалани хъсан къилихдин сагьибдихъ ава». Мадни лагьанва: «Къияматдин юкъуз заз виридалайни мукьва инсанар чпихъ виридалайни хъсан къилих авайбур я».

Къенин юкъуз чун патал и месэла виридалайни важиблуди я. Чал алай вахтунда гьар са камуна векъивал, инсафсузвал, гьуьрметсузвал ва сабурсузвал гьалтзава. ЧIехи несилар чун патал чешне тир вахтар авайди тир, амма гила лагьайтIа, гьа чIехибурни гъвечIибурни сад я. Чна гьамиша алай гьал, чун яшамиш жезвай вахт тахсирлу ийизва. Вахт ваъ, гьар сада жува-жув тахсирлу авуна кIанда. Гьихьтин вахтар атайтIани, чахъ сифтени-сифте мусурмандин къилих хьун лазим я. Эгер чна са гьихьтин ятIани крариз килигна чи къилих дегишарайтIа – им чахъ виликдайни къилих авач лагьай гаф я. Къилих хъсанар авунин сад лагьай кам жуван гъалатIар, гунагьар, нукьсанар хиве кьунилай башламишзава. Анжах чи арада абур хиве кьазвайбур тIимил ава. Чакай гьар сада, къени къилихрал гьалтайла, вич виридалайни хъсанди яз гьисабзава. Амма, аламат жедай кар я, и дуьньяда чаз вири тIимил я, чна чалай пара авайдиз вил язава. Гьаниз килигна чун чи гъалатIаризни анжах и дуьньядин терезрай килигзава?

Инсанар Женнетдиз куь гъизва?

И суалдиз Пайгъамбарди (Аллагьдин салатни  салам  хьуй адал) ихьтин жаваб гана: «Женнетдиз инсанар виридалайни пара Аллагьдикай кичIе хьуни ва хъсан къилихди гъизва». Эгер ваз, Аллагьдиз (Аллагьдин салатни  салам  хьуй адал) вун гьикьван кIанзаватIа чирун лазим атайтIа, жуван къилихдиз фикир це жуван къилихдиз фикир це. Эгер вахъ векъи къилих аватIа, эгер вахъ мергьяматлувал авачтIа, чир хьухь, Пайгъамбардин (Аллагьдин салатни  салам  хьуй адал) гьадисдал асаслу хьана лугьуз жеда – вун Аллагьдиз кIанзавач.

Пайгъамбардин (Аллагьдин салатни  салам  хьуй адал) патав инсанар атана хабар кьуна: «Я Аллагьдин Векил (Аллагьдин салатни  салам  хьуй адал), лукIарикай Аллагьдиз  виридалайни кIаниди вуж я?» Пайгъамбарди (Аллагьдин салатни  салам  хьуй адал) жаваб гана: «Виридалайни хъсан къилих авайди».

Са сеферда Пайгъамбарди вичин асгьабривай хабар кьуна: «Заз виридалайни багьа кас вуж ятIа лугьудани за квез?» «Лагь, я Аллагьдин Пайгъамбар (Аллагьдин салатни  салам  хьуй адал)», - жаваб ганай асгьабри. Пайгъамбарди (Аллагьдин салатни  салам  хьуй адал) лагьана: «Виридалайни хъсан къилих авайди».

Къилихар хъсанаруниз эвер гуналди, Пайгъамбарди (Аллагьдин салатни  салам  хьуй адал) лагьана: «Вичин къилих хъсанар авур касдиз Женнетда виридалайни хъсан чкадал кIвал жеда, лагьана за гаф гузва». Мугьаммад Пайгъамбарди (Аллагьдин салатни  салам  хьуй адал) вичин къилих авайдалайни къени хьун патал Аллагьдивай (Аллагьдин салатни  салам  хьуй адал) тIалабдай. Ада лугьудай: «Я Аллагь, зи къилих виридалайни хъсанди ая, къилихар хъсанарзавайди анжах Вун я».

Аллагьдин Векилди , гуьзгуьдай вич акурла, лагьана: «Я Аллагь, Вуна зи кIалуб гьикI безетмишнатIа, зи кьилихни гьакI безетмиш ая».

Чавай кIалубдиз гуьрчег инсандиз, эгер адахъ хъсан къилих авачиз хьайитIа, гуьрчегди лугьуз жедач. Эгер чаз чун гуьрчегбур хьана кIанзаватIа, чна Аллагьдивай  чи къилихарни къени авун тIалабна ва чнани гьа и карда чалимишвилер къалурна кIанда.

Къуй Аллагь-Таалади чаз чи къилихар къени ийиз куьмек гурай! Амин!

 

Лезгинский исламский просветительский портал