Къуншидин вилик авай буржийрикай

Исламда «къунши» лагьай гафунихъ умуми мана ава, ам мусурманриз ва динсузриз, хъсан ксариз ва гунагькарриз, дустариз ва душманриз, мукьва-кьилийриз ва яргъал ксариз талукь я. Къуншияр пуд патал пай жезва.

Исламди вири къуншийрихъ галаз хъсан алакъаяр хуьх лугьузватIани, эгер къунши мусурман ва я мукьва-кьили, гьахълу кас ва я ам дуст яз хьайитIа, и ерияр авай къунши виридалайни вилик гьуьрмет авуниз лайихлу я.

Алимри лугьузва: эгер ви къунши мусурман ва мукьва-кьили яз хьайитIа, ви гьакъиндай адахъ пуд буржи жеда - къуншивилин, ви мукьвавилин ва, Исламдал гьалтайла, сад хьунин, яни мусурманвилин. Эгер къунши мусурман яз хьайитIа, адаз кьве ихтияр жеда - къуншивилин ва мусурманвилин.

Эгер къунши мусурман туштIа, адаз са ихтияр жеда – анжах къуншивилин ихтияр.

Къуншияр тек са къвалав яшамиш жезвайбуруз лугьузвайди туш, элкъвена яхцIур кIвале яшамиш жезвайбур вири къуншияр яз гьисабзава. Ка’б ибн Малика ахъайна: «Пайгъамбардин  патав са кас атана ва лагьана: «Зун са куьчеда яшамиш жезва, ана заз вирдалайни гзаф зарар лап мукьвал тир къуншидикай ава». Ахпа Аллагьдин Пайгъамбарди (Аллагьдин салатни  салам  хьуй адал )Абу Бакр, Умар ва Али мискIиндиз ракъурна. Абурув ада ракIарал акъвазна икI лугьуз туна: «Гьакъикъатда, яхцIур кIвал - къуншияр я, къунши бейкеф авур кас Женнетдиз фидач».

Аллагь-Таалади чаз Къуръанда къуншийрихъ галаз хъсан алакъайра хьун эмирзава. Ада лагьана (мана): «Куьне ширк гъун тавуна Аллагьдиз ибадат ая, диде-бубадиз, мукьва-кьилийриз, етимриз ва къуншийриз гьуьрмет ая»(«ан-Нисаъ» сура, 36- аят). Дугъриданни, къуншидиз гьурметун ва адахъ галаз хъсан алакъайра хьун - мусурмандихъ тамам иман хьунин лишан я. Абу Шурайгь аль-Адавая ахъайна: «Пайгъамбарди  лагьана: «Аллагьдихъ ва Къияматдин йикъахъ инанмиш касди вичин къуншидиз гьуьрмет авурай».

Къуншидиз гьуьрметун им адахъ галаз хъсан алакъаяр хуьн, салам гун, дарда авай чIавуз куьмек гун ва адаз гьич са жуьрединни зиянар тагун я. Ибн Гьажара лагьана: «Гьелбетда, пис къуншидихъни ва хъсан къуншидихъ галаз тухузвай алакъаяр сад жедач, гьикI хьайитIани чна виридаз гьуьрметна ва хийир-дуьа авуна кIанда».

Бязи гьадисра Пайгъамбарди (Аллагьдин салатни  салам  хьуй адал) къуншийрин алакъайрикай галай-галайвал лугьузва. Муаз ибн Джабала Пайгъамбардивай (Аллагьдин салатни  салам  хьуй адал): «Къуншидиз къуншидин вилик гьихьтин буржи ава?» - лагьана хабар кьур чIавуз, ада жаваб гана: «Эгер ада вавай бурж тIалабайтIа, адав бурж гице, куьмекдиз эверайтIа, гьай лагь, азарлу хьайитIа, патав алад, кесиб хьайитIа, куьмек це, адахъ шадвал хьайила, мубарак ая, бедбахтвал атайтIа, башсагълугъвал це, ам кьейитIа, эхиримжи рекье тур, адан кIвалелай, адаз гьава дар ва зиян тежедайвал, кьакьан дарамат эцигмир».

Къуншидиз зиян гун еке гунагь я. Пайгъамбарди (Аллагьдинсалатни салам хьуйадал) лагьана: «Къуншийриз зиян гузвайди инанмиш кас туш».

Лезгинский исламский просветительский портал