Файдачивал (риба)

Файдачивал - масадав буржуна пул вугуналди хийир къачун. Аллагь-Таалади Къуръанда лагьанва (мана): «Эй иман гъанвайбур, файдачивилин куьмекдалди къазанмишнавай тIуьн куьне немир» («Аль Имран» сура, 130-аят).

Файдачивилихъ са шумуд жуьре ава, амма чун абурукай виридалайни машгьур – риба аль-къарз (буржунин риба) лугьудайдакай рахада. Процентар эцигна бурж вугун ва я къачун – им алай вахтунда халкьдин арада раиж хьанвай виридалайни еке гунагьрикай сад я. 

Бязибуру ам гунагь туш лугьузва, абур лап ягъалмиш я. Бес Пайгъамбардин (Аллагьдин салатни  салам  хьуй адал) гьакъикъи гьадисда лагьанвачни: «Риба ийизвай касдиз пудкъанни цIуд гунагь жезва, абурукай виридалайни гъвечIиди хайи дидедихъ галаз зина авуниз барабар я» (Гьаким).

Исламди мусурманриз сада-садаз куьмек гуниз эвер гузва ва зарар гузвай кIвалахар къадагъа ийизва. Идан гьакъиндай Пайгъамбарди (Аллагьдин салатни  салам  хьуй адал) лагьанва: «Вичин мусурман стхадиз куьмек гузвай касдиз Аллагьди Вичи куьмек гузва» (Муслим). Файдачивили, лагьайтIа, мусурманриз куьмек ваъ, зарар гузва. Четин вахтунда куьмек тIалабиз атай стхадив вичиз хийир хкудун патал пул буржуниз вугун – им, гьелбетда, мусурмандиз кутугнавай амал туш.

Файдачивили инсанрин арада къал твазва, рикIер сад-садавай къакъудзава. Садбуруз четин хьайи вахтунда, масабуру чпиз абурун четин гьалдикай менфят хкудзава. Аллагь-Таалади Къуръанда лагьанва (мана): «Риба незвайбур Къияматдин юкъуз жинерар (шайтIанар) акатнавайбур хьиз къарагъда. Вучиз лагьайтIа абуру (риба гьалаларун патал) алишвериш рибадиз тешпигь я лугьузва» («Аль-Бакъара» сура, 275-аят).

Къатадата (Аллагь рази хьуй) лагьана: «Дугъриданни, риба незвай инсан Къияматдин юкъуз жинерар акатнавай инсан хьиз къарагъарда ва виридаз ам вуч кас ятIа чир жеда». Ибн Масуда (Аллагь рази хьуй) ахъайна: «Риба ва зина раиж хьайи чка Аллагьди  гьелек ийизва» (ТIабарани). Яни а чка берекатсузди жезва. Чаз алай вахтунда кьил чIур хьанвай инсанар пара хьанвайди аквазва: са себебни авачиз бязи инсанри чеб хьтин инсанар ягъиз рекьизва, кIвалерин дакIаррай ва муькъверилай хкадариз чпи чеб рекьизва. Мугьаммад Пайгъамбарди (Аллагьдин салатни  салам  хьуй адал) лагьанва: «Рибадин куьмекдалди къазанмишнавай тIуьн незвай инсанар авай чкада жинерар акатнавай инсанар пара жеда» (Ибн Мажагь, Байгьакъи, Гьаким). Пайгъамбарди (Аллагьдин салатни  салам  хьуй адал) лагьана: «Дугъриданни, риба незвай касдиз, адан сура Къияматдин йикъалди жаза гуда. Ам ивидиз тешпигь яру рангунин вацIа батмишарда ва адав къванер туькьуьниз тада» (Имам Бухариди Самураталай агакьарнавай яргъи гьадисдин мана).

Анаса (Аллагь рази хьуй) ахъайдай: «Пайгъамбарди (Аллагьдин салатни  салам  хьуй адал) вяз гудай арада ам рибадикай лап векъидаказ рахана ва икI лагьана: «Рибадин куьмекдалди къазанмишнавай са диргьемдин гунагь Исламда пудкъанни пуд зина авурла жезвай гунагьдилайни еке я» (Агьмад). И гунагьдикай лагьанвай мад гзаф Пайгъамбардин (Аллагьдин салатни  салам  хьуй адал) гьадисар ва адан асгьабрин гафар гъиз жеда, амма инал чна бесарда. И гунагьдикай жув хуьз регьят жедавайвал сад лагьайди, инсанди и гунагьдин зурбавиликай фикир авурай, кьвед лагьайди, файдачивилел машгъул хьайила ада вичин мусурман стхайриз гузвай зарардиз фикир гурай. И вяздикай рикIе иман авай мусурманри чпиз менфят хкудда лагьана умуд кутазва. Къуй Аллагь-Таалади чи виридан гунагьрилай гъил къачурай!

Лезгинский исламский просветительский портал