Исламда гьайванрихъ галаз рафтарвал

Аллагь-Таалади Къуръанда инсанриз цаварикай, чиликай, дагъларикай, гъетерикай, тIебиатдикай, йикъакай ва йифекай, инсан яратмиш жезвай къайдадикай, марфадикай ва маса махлукьатрикай веревирд авунихъ эвер гузва. Месела, лагьанва (мана): «Иман-сузар буьркьуь хьанва жал, абуруз Чна Чи къудратдалди халкьнавай, чпиз кIандайвал ишлемишзавай малар аквазвачни? Чна малар абуруз яб гудайбур яз халкьнава: садбурал акьахна физва, масабур незва. Маларикай абуруз пара файда ава, гьикI хьи инсанри абурун сар, туьк, хам ва кIарабар ишлемишзава, нек хъвазва. И вири няметар абурун рикIелай алатзава жал ва абур Гузвайдаз шукур ийизвач?» («Йа син» сура, 71-73-аятар).

Пайгъамбардин (Аллагьдин салатни  салам  хьуй адал)  гьадисда лагьанва: «Къияматдин юкъуз Аллагь-Таалади себеб авачиз яна кьейи хуьруьн нуькIрен гьакъиндайни жаваб истемишда». Гьар са гьайвандихъ галаз регьимдалди рафтарвилер авуна кIанда.

 Аллагьдин Расулди (Аллагьдин салатни  салам  хьуй адал)  лугьузва: «Гьайванар эйбежер гьалдиз гъизвай инсандиз Аллагь-Таалади лянет ийизва». Пайгъамбарди (Аллагьдин салатни  салам  хьуй адал)  ахъайна: «Ми’раждин йифиз заз Жегьеннем къалурна. Ана са дишегьлидиз азабар гузвай. За адаз вучиз азаб гузва лагьана хабар кьуна. Заз жаваб гана хьи, а дишегьлиди кацин пацар ктIунна, адаз яд ва тIуьн гузвачир, гьатта кьурай векьни ганач, нетижада кац кьена. Гьайвандиз ихьтин зулум авуна лугьуз Аллагь-Таалади а дишегьлидиз азаб гузва». Инал гъайи гьадисдай чун гъавурда акьуна хьи, инсандиз гьайванриз зулум ийидай, абур чандикай магьрумдай ихтияр авач. Анжах инсанриз зарар гузвай гьайванрин гьакъиндай кутугай серенжемар кьабулдай ихтияр ава.

Джафар ас-Садикъа (Аллвгь рази хьуй) лагьана: «Гьайвандин вилик иесидиз буржияр ава. Адаз гьайвандиз кьадардилай гзаф пар ядай ва яргъалди адал ацукьдай ихтияр авач». Мугьаммад Пайгъамбарди (Аллагьдин салатни  салам  хьуй адал)  лугьудай: «Гьайвандин вилик иесидиз буржияр ава. Кар авачиз яргъалди гьайвандал ацукьдай, адаз кьадардилай гзаф пар ядай ва ам яргъал сиягьат ийиз мабурдай ихтияр авач».

 Гьайванриз лянет ийидай ихтияр авач. Али асгьабди (Аллагь рази хьуй)  лагьана: «Гьайванриз лянет ийизвай касдиз Аллагь-Таалади Вичи лянет ийизва». ГьакIни гьайванриз чIуру гафар лугьудай, абурун чинар ядай ихтияр авач. Гьадисда лагьанва: «Гьайванрин чинар ямир, вучиз лагьайтIа абуру Раббидиз шукур ийизва». Са сеферда Пайгъамбардиз (Аллагьдин салатни  салам  хьуй адал)  тукIваз гьазурнавай гьайвандин вилик акъвазна чукIул хци ийизвай инсан акуна. Аллагьдин Расулдини (Аллагьдин салатни  салам  хьуй адал)  лагьана: «Ваз и гьайван кьве сеферда кьена кIанзавани? Вавай ам тукIваз башламишдалди чукIул хци авунайтIа жедачирни?!» (ТIабарани).

Дидедин нек хъвазмай кIел, дана… адахъай чара ийидай ихтияр авач. «Ианату тIалибин» ктабда гьа икI кхьенва. Мусурманрин халиф Али асгьабди буйругъна: «Закат кIватIзавай инсанри деведин шараг адан дидедихъай чара тавурай».

Къуй Аллагь-Таалади вири мусурманриз гьайванрин гьакъиндай регьимлу жез куьмек гурай!

Лезгинский исламский просветительский портал