Агъзур вацралай хъсан йиф

Лайлату-ль-Къадрдин гьакъиндай Аллагь-Таалади «аль-Къадр» лугьудай кьилдин са сура ракъурнава (мана): «За Къуръан Лайлату-ль-Къадрдин йифиз ракъурнава». А йифен зурбавал къалурун патал Аллагьди  Пайгъамбардихъ (Аллагьдин салатни салам  хьуй адал)  элкъвена икI лугьузва: «Лайлату-ль-Къадрдин фазилатлувал ваз чизвач». Ахпа Аллагь -Таалади адан фазилатлувилиз Вичи баян гузва: «А йифиз авур ибадат чпик Лайлату-ль-Къадр квачир агъзур вацра авурдалай хъсан я. А йифиз цаварилай чпин кьиле Жабраил малаик (Адал салам хьуй) аваз, хийир ва берекат гваз малаикар чилел эвичIзава. Ибур вири Аллагьдин  ихтиярдалди жезвай крар я. Ам экуьнин ярар ядалди инсанар патал саламат я» («Тафсиру -ль -Байзави», «Лайлату -ль -Къадр» сура).

А йифиз «Лайлату-ль-Къадр» (Кьисметдин йиф) лугьунин себебни гьа и йифиз Аллагьди  йисан къене жедай кьван кьисметар паюн я. Мисал яз, низ гьикьван ризкьи гудатIа ва вуж гьикьван вахтунда яшамиш хъжедатIа, яни къведай йисалди дуьньяда вуч жедатIа и йифиз кьадар ийизва. Идан мана вуч лагьайла, Аллагьди  Вичин малаикрин гьар садан хиве са везифа твазва. Месела, Жабраил малаикдиз (Адал салам хьуй) инсанри ийизвай крариз килигна абуруз я рагьмет ва я азаб це лугьузва. Набатат ва ризкьи Микаил малаикдин (Адал салам хьуй), марфар ва гарар Исрафил малаикдин (Адал салам хьуй), инсанрин ва амай махлукьатрин чанар вахчун Азраил малаикдин (Адал салам хьуй) хиве твазва. ГьакIни и йифиз чилел гзаф малаикар эвичIзава, абуру ибадат ийизвай Аллагьдин  лукIариз салам гузва, абуруз гъилер язава ва экуьнин ярар ядалди абурун гунагьрилай гъил къачун тIалабзава.

  «Лайлату-ль-Къадр» сура ракъурунин себеб

  Малум тирвал, гьар са аят ва сура ракъурунихъ махсус себеб ава. «Лайлату-ль-Къадр» сура ракъурунин себебни чал Ибн Аббаса (Аллагь рази хьуй) агакьарна: «Жабраил малаикди (Адал салам хьуй) Мугьаммад Пайгъамбардиз (Аллагьдин салатни салам  хьуй адал)  Шам’ун аль-Гъази лугьудай касдикай ахъайна: Ада кафиррихъ галаз женг тухуз агъзур варз кьван вахт хьанвай. Гьа икI, са юкъуз кафирри адан папаз эгер ада вичин итим кьейитIа, чна ваз са кур ацIай къизилар гуда, лагьана. Ада вичивай ам рекьиз жедач лагьана. ЯтIа, лагьана кафирри, вуна адан гъилерни кIвачер кутIуна, чна ам рекьида. Йифиз, итим ахварал фейи арада ада кIеви епер къачуна, итимдин гъилерни кIвачер кутIуна. Шам’ун ахварикай кватайла, ада вичин гъилерни кIвачер инихъ-анихъ ялна, са четинвални гьис тавуна епер кьатIна. Ада папавай хабар кьуна: «Вун яни зун кутIунайди?». Ада эхь, заз ви къуват ахтармишиз кIанзавай, лагьана. Пакадин юкъуз кафирри адав зунжурар вугана ва итим абуралди кутIуна лагьана. И йифизни вилик йифен вакъиа тикрар хъхьана. Идалай кьулухъ Шам’уна лагьана: «Я зи паб, зун Аллагьдин  валийрикай сад я, зи чIарчIелай гъейри и дуьньяда авай са шейинивайни зал гъалибвал къачуз жедайди туш». Папаз, чIар акурла, хвеши хьана ва йифиз гьа чIарчIелди ам кутIуна. Итим ахварай кватна гъилер, кIвачер инихъ-анихъ ялна, амма чIар кьатI хьанач. И кардикай папа гьасятда душманриз хабар гана. Кафирар атана, ам кьуна чпин гьайванар тукIвазвай са дестек квай кIвал хьтин чкадиз гъана. Шам’ун абуру гьа и дестекдал кутIуна, адан япар атIана, вилер акъудна, гъилер ва кIвачер кьатIна. И арада Аллагь-Таалади адаз вагьйу (откровение) ракъурна: «Лагь, ваз вуч кIандатIа, За абуруз гьа кар ийида». Ада дарамат кафиррал аватдайвал, вич кутIунавай дестек юзурдай къуват гун тIалабна. Аллагьди  адаз къуват гана ва ада дестек юзурна дараматдин къав михьиз чукIурна ва вири кафирар, абурухъ галаз адан пабни, адак акатна кьена. Шам’ун лагьайтIа, Аллагь-Таалади кьиникьикай къутармишна ва адаз сагълам беден багъиш хъувуна. Идалай кьулухъ ада мад са агъзур вацран къене, юкъуз сивер хуьз ва йифизни ксун тавуна кпIар ийиз Аллагьдиз  ибадат авуна».
    И риваятдин ван хьайи асгьабрин вилерилай накъвар атана, абурузни Аллагьди  чпиз Шам’уназ хьиз жигьад ва ибадат ийидай мумкинвал гана кIан хьана ва лагьана: «Я Расуляллагь! Ваз адаз гьикьван сувабар хьанатIа чизвани?» Расулюллагьди (Аллагьдин салатни  салам  хьуй адал), заз чидач, лагьана. И арада Аллагьди  «аль-Къадр» сура гваз Жабраил малаик (Адал салам хьуй) ракъурна. Ада лагьана: «Аллагь-Таалади лу-гьузва: «Я Мугьаммад! За ваз ва ви умматдиз Лайлату-ль-Къадр гана, а йифиз авур ибадатдин суваб 1000 вацра авур ибадатдилайни гзаф я!»

 

Лайлату-ль-Къадрдин йифен ибадатдин лайихлувал

Муса пайгъамбарди (Адал салам хьуй) Аллагьдихъ  галаз мунажат ийидайла (рахадайла) лагьана: «Я Аллагь! Заз Вав мукьув жез кIанзава». Аллагь-Таалади лагьана: «Заз мукьув жезвайди Лайлату-ль-Къадрдин йифиз ксун тавуна ибадат авурбур я». Мусади (Адал салам хьуй) лагьана: «Я Аллагь! Заз Вуна зун Ви регьимдик кутуна кIанзава». Аллагь-Таалади лагьана: «Зи регьимдик Лайлату-ль-Къадрдин йифиз кесибар патал регьим авурбур акатда». Ада лагьана: «Я Аллагь! Заз СиратI муькъвелай цIайлапан хьиз элячIиз кIанзава». Аллагь-Таалади лагьана: «СиратI муькъвелай цIайлапан хьиз фидайбур Лайлату-ль-Къадрдин йифиз садакьа гайибур я».  Ада лагьана: «Я Аллагь! Заз Женнетда тарарин серинрин кIаник ацукьна, емишар нез кIанзава». Аллагь-Таалади лагьана: «Женнетдин серинар ва емишар Лайлату-ль-Къадрдин йифиз гзаф «Субгьана-Ллагь» кIелайбуруз жеда». Ада лагьана: «Я Аллагь! Заз Жегьеннемдин цIукай къутармиш жез кIанзава». Аллагь-Таалади лагьана: «Адакай къутармиш жедайди Лайлату-ль-Къадрдин йифиз экуьндалди «Астагъфиру-л-лагь» кIелиз туба авурбур я». Ада лагьана: «Я Аллагь! Заз Вун залай рази хьана кIанзава».  Аллагь-Таалади лагьана: «Зун Лайлату-ль-Къадрдин йифиз кьве ракат суннат капI авурбурулай рази жеда».
    Пайгъамбардин (Аллагьдин салатни  салам  хьуй адал)  гьадисда лагьанва: «Лайлату-ль-Къадрдин йифиз кьве ракат суннат капI авуна, адан гьар са ракатда «аль-Фатигьа» ва ирид сеферда «аль-Ихляс» (Къулгьу) кIелна салам гайидалай кьулухъ «Астагъфиру-л-лагьа ва атубу иляйгь» пудкъанни цIуд сеферда кIелай касдин ва адан диде-бубадин гунагьрилай Аллагьди  гъил къачуда ва адаз Женнетда тарар цаз ва кIвалер эцигиз малаикар ракъурда, абур такунмаз ам и дуьньядай фидач». Расулюллагьди (Аллагьдин салатни  салам  хьуй адал)  лагьана: «Лайлату-ль-Къадрдин йифиз цаварин ракIарар ахъа жезва. Ни и йифиз капI авуртIа, ада кпIунал кIелай гьар са такбирдай (Аллагьу акбар) адаз Женнетда са тар цазва, эгер балкIандал алай кас а тарцин сериндикай виш йисан къене фейитIани ам куьтягь жедач ва гьар са ракатдикай Женнетда якъутдикайни гевгьердикай кIвал эцигда, кIелай Къуръандин гьар са аятдикай таж туькIуьрда, гьар сеферда ацукьайла (яни сужда авурдалай кьулухъ) Женнетда ам са дережадин виниз хкажда». Гзаф пай алимри Лайлату-ль-Къадр эхиримжи цIудакай са йиф я лугьузва. Гзаф пай асгьабри ва алимри ам 27-йиф жезва лагьана гаф сад авуна.

Къуй Аллагьди  гьар са мусурмандиз Лайлату-ль-Къадрдин йифиз ибадат ийидай мумкинвал гурай! Амин.

Скачатть книгу

 

Лезгинский исламский просветительский портал