Аялдин жинс виликамаз планламишдай ихтияр авани?

Суал: Гъуьлуьк квай дишегьлиди пуд руш ханва, гила адахъ, алай девирдин медицинадин мумкин-вилерикай менфят къачуналди, хва хьун патал, аялдин жинс виликумаз планламишдай ният ава. Шариатди и кар ийидай ихтияр гузвани?

 

Жаваб: Дуьньяяр халкь авур Аллагьдиз шукур хьурай, Мугьаммад Пайгъамбардин (Аллагьдин салатни  салам  хьуй адал), , адан хизандин, асгьабрин кьилел саламар, салаватар къурай! 

Аллагьди гайидал рази хьун гьар са инанмиш касдин кьилин буржи я, гьар са мусурман АллагьдиI вичиз кхьенвай кьисметдал рази хьун лазим я. Ихьтин къанун агъадихъ гъизвай делилрал бинеламиш хьанва:

1). Къуръанда лагьанва (мана): «Аллагьдиз  чизва куьн паталди вуч хъсан ятIа, квез и кардикай хабар авачтIани» («Аль-Бакъара» сура, 216 – аят.)

2). Аллагьдин Пайгъамбарди (Аллагьдин салатни  салам  хьуй адал), лагьана: «Аллагьди  ваз гайидал рази хьухь, вун инсанрикай виридалайни девлетлуди жеда» («Сунанат-Тирмизи, № 2227.)

Мумкин я Аллагьди ваз кIанзавай затI гун, ахпа ваз кIан хьана а гайи затI вун паталди бедбахтвилиз элкъуьн, адакай ваз зиян хкатун, гьаниз килигна, чир хьухь, Аллагьди  вун паталди хкязавай кьадарда ваз хийир ава. Вуж вичиз Аллагьди  гайидал, кхьейдал рази ятIа, гьам халис инанмиш кас я.

Аллагьди  Къуръанда инанмиш туширбуруз туьгьмет авунва: «Абурукай садаз вичиз руш хьанвайдакай хабар гайила, адан чин пашманвиливди чIулав жеда, рикI ажугъдив ацIуда, амма ада и кар винел акъуддач. Руш хьанва лагьайла вич есирда тур пашманвал, инсанри кьатIун тавун патал, ада чуьнуьхда, вич-вичивай квахьнаваз, ада икI фикирда: «Руш чан алаз туна, беябурчивални агъузвал эхдани, тахьайтIа ам кьин патал чан алаз чилик кучукдани?». Гьикьван нагьакьан я абурун крар (фикирар)!». («Ан-Нагьль» сура, 58/59 - аятар)

Аллагь – Ам Багъишзавайди я, Ада, Вичин лукI патал вуч хъсан ва вуч пис ятIа чиз багъишзава. Адан гьар са багъиш Адан Камалдай къвезвайди я. Аллагьди  лагьана (мана): «Аллагьди Вичиз кIан хьайидаз рушар багъишда, гьакIни Вичиз кIан хьайидаз гадаяр багъишда» («Аш-Шура» сура, 49-аят). Аллагьди  гайидал рази хьун – им тамамдиз инанмиш хьунин лишан я. Инсандиз гада, ва я тахьайтIа руш кIан хьунни гунагь туш. Халисандаказ инанмиш касди вичин мурадар Аллагьдин кьадар-кьисметдиз муьтIуьгъ яз раижна кIанда, вучиз лагьайтIа, адан мурад Аллагьдиз  кIан хьайитIа кьилиз акъатда, эгер Аллагьдиз  кIан тахьайтIа адан мурад садрани кьилиз акъатдач – им сад лагьайди.

Кьвед лагьайди - аялдин жинс виликумаз таъсир авун къадагъа туш эгер, и кIвалах тIуьн-хъун вилив хуьналди, овуляциядин вахтунал амал авуналди ва я тахьайтIа маса препаратар ишлемиш авуналди (гьелбетда, абуру бедендин сагъламвилиз зиян гузвачтIа) ийиз хьайитIа.

Пуд лагьайди – ихьтин макьсаддалди аврат (чарадан виликай кIевун чарасуз тир бедендин пай) ачухдай ихтияр авач, гьакIни ихьтин макьсад аваз медицинадин къаришмишвални (вмешательство) къадагъа я. Амма тIебии къайдадалди аял кьаз жезвачир дуьшуьшда, тIебии тушир тегьерда (искусственно) аялдин бине эцигдай ихтияр (гъуьлуьнни папан материал ишлемишна) ава, гьа са вахтунда абурувай аялдин жинсни виликамаз планламишиз жеда, и кардай абуруз гунагь жедач, Инша-Аллагь Маса къайдада аялдин жинс планламишун гунагь я. Чна Аллагьдивай Вичи чаз гайидални, кхьейдал рази хьун тIалабзава. Аллагьдиз вири хъсандиз чизва.

 

Суалдиз жаваб гайиди аль=Бабадин (Сирия) муфтий Агьмад Шариф ан-Наасан я

Лезгинский исламский просветительский портал