КпIарин вахтарикай важиблу чирвилер

Гьар са кпIуниз вичин вахт ава. Идакай Къуръандани лагьанва. Виридалайни хъсан амални, вахтунда авур капI я.

 

Экуьнин кпIунин вахт

Экуьнин кпIунин вахт гьакъикъи экв малум хьайила алукьзава ва рагъ экъечIдалди давам жезва. Экв малум жедалди РагъэкъечIдай патан цава сикIрен тумуниз ухшар авай, РагъэкъечIдай патахъай РагъакIидай патахъ са лацу цIар акъатзава. Идаз тапан экв малум хьун лугьузва, яни им кпIунин вахт туш. Идалай кьулухъ са тIимил вахтунилай «сикIрен тумунин» гьяркьуьвилихъ лацу цIарар акъатзава. Гьа и лацу цIарар акъатайла экуьнин кпIунин халисан вахт алукьзава.

 

Нисинин кпIунин вахт

Рагъ цавун аршдилай алатна РагъакIидай патахъ фейила, нисинин кпIунин вахт алукьзава ва ам рагъдандин кпIунин вахт алукьдалди давам жезва. Нисинин кпIунин вахт алукьнаватIа чирун патал дуьз тIвал кьилихъди (90 градусдин пIипI аваз) дуьз чиле ва я

маса шейина акIурна кIанда. Рагъ цавун аршдиз хкаж хьунивди тIвалунин хъен куьруь жеда. Рагъ цавун аршдиз акъатайла, адан хъен виридалай куьруьди жеда, ахпа, рагъ РагъакIидай патахъ физ эгечIайла, хъен яргъи жез башламишзава. Хъен яргъи жез эгечIай арада нисинин кпIунин вахт алукьзава.

 

Рагъдандин кпIунин вахт

Тикдиз эцигай тIвалунин серин адалай вичелай са тIимил, яни виридалайни куьруь сериндин (рагъ цавун аршда авай вахтунда хьайи серин) кьадардиз яргъи хьайила, рагъдандин кпIунин вахт алукьзава ва рагъ михьиз акIана куьтягь жедалди ам давам жезва.

 

Гъетрен кпIунин вахт

Рагъ михьиз акIайла, гъетрен кпIунин вахт алукьзава ва РагъакIидай патан цава авай яру ярар куьтягь жедалди давам жезва.

 

Месин кпIунин вахт

Гъетрен кпIунин вахт куьтягь хьайила, месин кпIунин вахт алукьзава ва экв малум жедалди давам жезва, яни экуьнин капI алукьдалди.

 

КпIарин вахтарикай малуматар

КапI адаз ганвай вахтунин гьи арада хьайитIани ийиз жеда, амма адан вахт алукьнамазди авуртIа, чаз еке суваб жеда.

Ахпа, вахт финивай кпIунин суваб тIимил жезва. КпIунин вахтуникай са пай фейидалай кьулухъ ам авуртIа, адай суваб лап тIимил жеда, амма чи хиве авай бурж акъатда. КапI себеб авачиз яргъал вегьейла чаз суваб тIимил жеда, гьикьван яргъал вегьейтIа, гьакьван тIимил. КпIуникай са ракат кьванни вахтунда ийиз агакьайтIа, а капI михьиз вахтунда авунвайдай гьисабзава. Эгер кпIунин вахт алатнатIа, ам яргъал вегьин тавуна жезмай кьван фад къаза хъувун лазим я, месела, къведай капI алукьдалди.

Ахъа хьайи гьи капI хьайитIани жезмай кьван фад къаза хъувун лазим я. Амма шариатди кьабулзавай себеб  (узру) аваз ахъа хьайи капI къаза хъувун яргъал вегьейтIани гунагь жедач.

Къаза хъийизвай кпIунин ниятда ам къаза тирди малумарун лазим я.

 

КпIар авун меслят къалур та- вунвай (карагьат) вахтар

Агъадихъ галай вахтара себеб авачир капI авун карагьату-т-тагьрим я:

1. Рагъ цавун аршда авай вахтунда (жуьмя йикъалай гъейри);

2. Экуьнин капI авурдалай кьулухъ рагъ жидадин кьадардиз хкаж жедалди;

3. Рагъдандин капI авур касдиз ракъини хъипияру ранг кьабулай вахтунилай эгечIна ам михьиз акIидалди себеб авачир кпIар авун карагьат я.

И вахтара вичихъ вилик квай себеб авай капI, месела, дастамаз къачурдалай кьулухъ ийизвай суннат-капI, рагъ ва я варз кьурла ийизвай суннат-капI, марф тIалабдайла ийизвай суннат-капI ва масабур ийидай ихтияр ава. ГьакIни Меккеда авай Гьарам мискIинда (Кябе авай мискIин) гьи чIавуз хьайитIани кпIар ийидай ихтияр ава.

Къаза кпIаризни вахтунин къадагъаяр авач, абур мус хьайитIани, гьикьван фад хъувуртIа, гьакьван хъсан я

Лезгинский исламский просветительский портал