Дишегьли Исламди хазина хьиз хуьзва

Женнетда авай вири дишегьлийрин бике, Аллагьдин Расулдин (Аллагьдин салатни салам  хьуй адал) вилерин экв, Гьуьсейнан ва Гьасанан (чпелай Аллагь рази хьуй) диде, Пайгъамбардин (Аллагьдин салатни салам  хьуй адал) несил давамар хъийизвай чи бике ФатIимадин (вичелай Аллагь рази хьуй) гафар гъун виридалайни хъсан я. Бубади (Аллагьдин салатни салам  хьуй адал) адавай жузурла: «Дишегьли патал виридалайни вуч хъсан я?», ада жаваб гана: «Дишегьлидиз итимар такун ва абуруз – дишегьли»

(«Шаргь аль-мафруз»).

 

Чаз малум тирвал, чара итимрин вилик ва гьакI кпIунал дишегьлидин аврат (чарасуз кIевна кIан тир бедендин паяр) – им чинлай ва гъилерин капашрилай гъейри, амай адан вири беден я. Эгер кпIунал адан са чIар кьванни ачух хьайитIа капI чIур жезва. Винидихъ лагьай гафарай малум жезвайвал, вичин бедендин паяр ачухна, я туштIа кьадарсуз нагьакьан фикир желбдай парталар алаз кIваляй экъечIзавай дишегьлидиз, гьелбетда, чара итимар гьашердаказ килигда. Гьавиляй, ахьтин дишегьлийри чпел нагьакьан вилер кьасухдай расалмишзава. Аллагьдин Расулдин (Аллагьдин салатни салам  хьуй адал) гьадисда лагьанва: «Кьуд жуьредин дишегьлияр жегьеннемэгьлияр я. Пуд лагьайди абурукай, вич чара итимрикай чуьнуьхар тийизвай ва кIваляй безетмишна экъечIзавайди я». Хьуй ман, абур дишегьлияр я. Авайвал лагьайтIа сифте ван хьайила зун мягьтел хьана амукьна, са бязи итимри масабур чпел пехил хьуй лугьуз, чпин папаривай кьасухдай ачух парталар алукIиз тазва кьван. Им гьихьтин ахмакьвал ятIа аку! Али асгьабди (вичелай Аллагь рази хьуй) лагьана: «Яраб квез регъуьдач жал?! Яраб куьне куь дишегьлияр итимрин юкьва туна вафалувилел ихтибар тавун (ревность) гьиссзавачтIа: ада итимриз килигиз, итимри – гьадаз?!» (имам Агьмад). Вафалувилел ихтибар тавун – им къадагъа алай крариз вири рекьер кIевун я. Им дишегьли Жегьеннемдин цIуз финикай хуьн я.

 Вафалувилел ихтибар тавун – им кьилел къвезвай хаталувал виликамаз кьатIун ва герек серенжемар кьабулун лагьай чIал я. Гьелбетда, им лагьай чIал туш хьи, итимди вичин папан гьар са кам гуьзетун, кьадардилай дикъетлу хьун, бине авачир тахсирар кутун, ваъ. АкI хьайитIа арада авай кIанивал ва хизанда авай секинвал амукьдач.

Мугьаммад пайгъамбарди (Аллагьдин салатни салам  хьуй адал) лагьана, яни Дувандин юкъуз пуд жуьре инсанар Аллагьди Вичин регьимдик кутадач, я Женнетда абуруз чка гудач:

Сад лагьайди ам я хьи, вуж ихтиярсуздаказ диде-бубадиз акси хьана, абурун вилик вичин буржи кьилиз акъуд тавунвайди;

Кьвед лагьайди ам я хьи, ни чара итимрин вилик вичин папан вафалу- вилел ихтибарсузвалнатIа;

Пуд лагьайди, амалралди, парталралди ва къекъуьнралди вич итимриз тешпигьнавай дишегьли. Эгер абуру чпин гунагь кьатIун тавуна Аллагьдивай чпелай гъил къачун тIалаб тавуна кьейитIа, ахьтинбурун эхир пашманди жеда. Пайгъамбардин (Аллагьдин салатни салам  хьуй адал) гьадисда лугьузва, яни са сеферда асгьаб Убадан хци Саада (вичелай Аллагь рази хьуй) лагьаналда: «Эгер зи папан патав (чIуру гьалда) заз чара итим акуртIа, за ам гапурдив ядай!» Адан гафар ван хьайи Пайгъамбарди (Аллагьдин салатни салам  хьуй адал) лагьана: «Куьн Саадан гафари мягьтеларнани? Амма зун гьакъикъатда, гьадалайни гзаф вафалувилиз ихтибар тийидайди я…!» (имам аль-Бухари).

Абу Гьурайрадилай (вичелай Аллагь рази хьуй) атанвай гьадисда лугьузвайвал, са сеферда абур Пайгъамбардин (Аллагьдин салатни салам  хьуй адал) патав ацукьнайла, ада лагьаналда: «Заз ахварай зун Женнетда аваз акуна ва бирдан са дишегьлиди кIвалин вилик дастамаз къачузвай. За жузуна: «А дишегьли вуж патал я?» «Умар патал» - хгана заз жаваб. А вахтунда зи рикIел Умаран (вичелай Аллагь рази хьуй) вафалувилиз ихтибар тавунин гьисс рикIел хтайла, за дишегьлидихъ далу элкъуьрна…»

Гила чна гьина ва гьихьтин обществода явавал гзаф жезватIа дикъет гун! Гьелбетда, гзафбуру са сесиналди жаваб гуда: Европа ва РагъакIидай пад. Ана алчах ва гьашер амалар чукIурзава. Жегьилар квез килигзава? Америкадин алчах амалар пропаганда ийизвай кинойриз ва сериалриз. Гьавиляй, эхиримжи вахтара хизанар чкIанва лугьудай ванер гзаф къвезва. Вири къайдасузвал чи жемятди чпин адетар, культура, аялриз гузвай тербия рикIелай алудна, тапан тир Европадилай чешне къачурла жезва. ИкI, месела, дишегьлиди гьижаб алукIайла, я туштIа вичин авратар кIевайла, лайихсузбуру гьарда са их тилат авуналди чпин наразивилер къалурда. Гьа икI, чи вахтунда гзаф пай дишегьлияр авратар ачухна къекъуьналди, чи тарих рикIелай алудна Европадилай (алукIдай парталрилай башламишна та мехъерар ийидай къайда) чешне къачузва. Бес чи дидейри ва бадейри къенин юкъузни кваз вири беден кIевна парталар алукIзавачни?! Са бязибуру лугьун мумкин я, а чIаван мода гьакI тир, гила акI туш. Ахьтинбуруз жаваб – ам мода туш, Шариатдин истемишун я. Къенин юкъуз дишегьлийри чпин аврат ачухна къекъвезвайвиляй, дуьньяда явавални гзаф хьанва.

Лезгинский исламский просветительский портал