ТIварцIи инсандиз таъсир ийизвани? Веледдиз гьихьтин тIвар гайитIа хъсан я?

Алимри лугьузва хьи, 70% -див агакьна инсандин къилихар адан тIварцIелай аслу я. ВучизлагьайтIа гьар са тIвар вичин шабигьдихъ (гьа ихьтин тIвар алай касдихъ) галаз алакъалу жезва. Эгер а тIвар хъсан ксарин, пайгъамбаррин, шейхерин ва я алимрин тIварарикай ятIа, гьа и ксарин берекатни а тIварцIин иесидал хкведа. Амма, эгер ам пис, диндивай яргъа, Аллагьдиз  аси инсанрин тIварарикай хьайитIа, дугъриданни абурун пис гьал, берекатсузвал и касдални хкведа. 
Пайгъамбарди  (Аллагьди н салатни салам хьуй адал) лагьана: «Къияматдин юкъуз квез куь ва куь бубайрин тIварар кьаз эвер гуда, гьавиляй куь тIварар хъсан, иербур ая». 
ТIварарни чпин манадиз килигна пуд жуьредиз пай жезва: суннат-тIварар, карагьат ва гьарам тирбур. Суннат-тIварарикай рахайтIа, Пайгъамбарди (Аллагьди н салатни салам хьуй адал)  лагьана: «Аллагьдиз виридалайни кIани тIварар Абдуллагь ва Абдурагьман я». ГьакIни аялдиз «Абд» (лукI) гафуникай ва Аллагьдин 99 тIварцIикай садахъ галаз ибарат хьанвай тIвар гун суннат я, месела, Абдулазиз, Абдуссалам.Мадни хъсан тIварарик акатзава пайгъамбаррин ва малаикрин тIварар: Ильяс, Юсуф, Микаил, Исрафил. Жуван аялрикай садаз кьванни Мугьаммад лугьудай тIвар гун чIехи суннат я.
Гьадисда лугьузва: «Низ пуд гада хьана ва садазни абурукай Мугьаммад лугьудай тIвар ганачтIа, ам жагьил, авам я». Агьмад тIвар Мугьаммад хьиз я. Алимри лугьузва хьи, гьатта араб тушир   хъсан я, вучиз лагьайтIа араб чIал чин тийизвайбуруз «Мугьаммад» дуьз, гъалатI квачиз лугьун четин я. Пис мана авай тIварар гун карагьат я, месела, Бугъл (кимиди), Казибат (тапархъан дишегьли). Ва гьакIни хабар кьурдаз жаваб гайила пис тафаул (са кар жедайвилин лишан, предзнаменование) жедай тIварар - Берекат, Кьурагь. Мисал яз, хабар кьазва: «Куь хуьре Берекат авани?» - «Ваъ, ам хъфена». Я тахьайтIа: «Чи хуьруьз Кьурагь атанани?» - «Эхь». «Абд» лукI) гафуникай ибарат хьанвай Аллагьдин  тIварарилай гъейри маса гьар са тIвар гьарам я, месела, Абдулманаф, Абдушамс. Ва Аллагьдиз нукьсан фикирдиз гъизвай тIварар: Жаруллагь (Аллагьдин къунши), Рафикъуллагь (Аллагьдин юлдаш). ГьакIни гьарам я ихьтин тIварар: Малику-ль-Мулук (пачагьрин пачагь), Къази-ль-Къуззат (къазийрин къази) ва гьа ибуруз ухшар авайбур. Вучиз лагьайтIа, ибур тек са Аллагьдиз хас тIварар я. Чи Пайгъамбардихъ (Аллагьди н салатни салам хьуй адал)  пис мана авай тIварар хъсанбурал дегишардай адет авай. Ада Буррат лугьудай дишегьлидиз Зайнаб лугьудай тIвар ганай. Са сеферда чи Пайгъамбардин (Аллагьди н салатни салам хьуй адал)  патав Хазн (эйбежерди) лугьудай тIвар алай кас атана ва Пайгъамбарди (Аллагьди н салатни салам хьуй адал)  адаз ви тIвар гила Сагьль я, лагьанай. Амма а кас рази хьанач ва лагьана: «За жуваз бубади гайи тIвар дегишардач». Идалай кьулухъ адан несил чIуру къилих авай, чиркин, абур алачирбур хьана («Ианату тIалибин»).
Источник : Ас-Салам
 
 
Лезгинский исламский просветительский портал