Закят-уль-фитIр вуч затI я?

выплата закята закят

Ам ни, мус ва гьи кьадар гана кIанзава?

Сив хуьнин суварин вилик квай юкъуз са суткада недай шейэр авай ва рагъ акIидалди чан аламай гьар са мусурман итим, гьакI дишегьли зеэр (Закату-ль-фитIр) гуниз мажбур я. Гьа икI, эгер гьа и вахтуналди аял хьайитIа, гьадалайни зеэр гун лазим я.

Зеэр Рамазандин вацра мус гайитIани жеда, амма суварин вилик квай юкъуз рагъ акIайдалай гуьгъуьниз суварин капI ийидалди гун хъсан яз гьисабзава.

 Амма суварин юкъуз кьиляйкьилиз, анжах рагъ акIидалди гайитIани жеда. Ам гун и вахтунилай яргъал ракъурун гьарам (къадагъа) я. Вахтунда зеэр гуз алакь тавур касди ам жезмай кьван фад эвез хъувун лазим я. Гьар са яшар хьанвай мусурман неинки тек са вичелай, гьакI вичин нафакьадал алай (паб, аялар ва масабур) виридалайни зеэр гуниз мажбур я. Ихьтин вахтунда вуна нелай зеэр гузватIа, жезмай кьван гьадавай ихтияр (векилвал) къачун меслят къалурзава.

Зеэр мукьвал-мукьвал ишлемишзавай продуктрилай алудда. Дагъустанда (вири Россияда хьиз) гзаф ишлемишзавай продукт къуьлуьн фу я. Гьаниз килигна зеэр къуьлелай алудун лазим я. Инал къуьл хъсан еридинди ва михьиди хьун лазим я. Къуьлуьн зеэр 2,4 килограмм тайинарнава, амма адак жезвай гьам-гьуьм фикирда кьуна, 2 килони 500 грамм хьайитIа хъсан я. Бязи алимри зеэр - им 2 килони 700 грамм яз гьисабзава. Эгер и фикир бинедиз къачун хьайитIа, мадни хъсан жеда.

Имам Абу Гьанифадин мазгьабдин бинедаллаз зеэр яз къуьл гун четин акъвазиз хьайитIа, гьа къуьлуьн кьадардин къимет пул яз гайитIани жеда. Инал ихьтин са кар къейд авун лазим жезва. Абу Гьанифадин мазгьабди зеэр яз гудай къуьлуьн кьадар 3 килони 400 грамм (бязибуру 3 килони 700 грамм лугьузва) тайинарнава. Гьаниз килигна пул гьа и кьадар къуьлуьн гьисабдай гун лазим жезва.

ИкI яз хьайила шафиитри, ният авуналди икI лугьун лазим я: яни зеэр пул яз имам Абу Гьанифадин рехъ кьуна гузва. Амма Шафии мазгьабдин рекье авайбуру зеэр къуьлуьналди гайитIа хъсан я. Закатдин зеэр алуддалди ихьтин ният авун лазим я: “За жувалай (жуван уьмуьрдилай: хцелай, рушалай - абурун тIварар кьуналди) ферз тир сагь – закату-ль-ФитIр Сад Аллагьдин тIварцIелди гун ният ийизва”.Эгер яш хьанвай мусурмандилай маса мусурманди зеэр гузваз хьайитIа, ам векил яз кьун лазим я. Закату-ль-ФитIр гьа закат хьиз анжах инсанрин тайин къатариз гун лазим я:

1. АкьалтIай кесиб, къекъверагвилин гьалда авабуруз (яни лазим кьадардин 20-30 процент доход авайбуруз).

2. Кесиб яз са гьал яшамиш жезвайбуруз (яни лазим кьадардин 70-80% доход авайбуруз).

3. Закат кIватIунихъ, хьунихъ, гьисаб кьунихъ ва паюнихъ галаз алакъа авайбуруз.

4. ЦIийиз атанвайбуруз (яни Ислам кьабулна куьмек герекбуруз).

5.Махсус икьрардин бинедаллаз азад авунвай лукIвариз.

6. Чпел буржар алайбуруз, эгер абур Шариатди ихтияр ганвай рекьер патал (сагъламвал мягькемарун, тIуьн, чарасуз кIвал эцигун, пекпартал къачун патал ва икI мад) кьунваз хьайитIа.

7. Чеб гьакъикъи дуьз рекье аваз имансузрихъ галаз пак дяве (гъазават) ийизвайбуруз.

8. Рекье авайбуруз (яни Шариатди ихтияр ганвай сиягьатда аваз лазим такьатар гумачирбуруз).

КьетIендиз къейд авун лазим я хьи, закат анжах винидихъ тIварар кьунвай жуьредин мусурманриз гун лазим я. Масадбуруз (месела, винидихъ лагьанвай категориядик акат тийизвай етимриз, инвалидриз, мискIинриз) гун дуьз туш. Ихьтин дуьшуьшра закат къалпди яз гьисабзава. Сифте нубатда закат чпиз ам къвезвай къуншийриз, мукьвакьилийриз (Шариатдин бинедаллаз чпи сагь гуниз мажбур тирбур квачиз, инал паб, яшар тахьанвай аялар, таъмин тушир диде буба... хуьниз мусурман мажбур я) гун лазим я.

Эгер абурун арада чпиз закат къведай ксар авачиз хьайитIа, гьа и хуьруьн агьалийриз гана кIанда. Эгер и хуьрени (шегьердани) ахьтин инсанар авачиз хьайитIа, къунши хуьрерин, шегьеррин агьалийриз гуда.

Вичиз талукь тир сагь къачур и ва я маса касдиз ам вичиз кIанивал харж ийидай (недай, маса гудай, пишкеш ийидай ва икI мад) ихтияр ава.

Сагь пуд касдилай тIимил тушиз мусурманриз гун хъсан я. Гьаниз килигна са шумуд сагь какадарна ахпа пагъайтIа хъсан я. Сагьди мусурман гъвечIи гунагьрикай, сивер хуьдайла хьайи гунагьрикай михьи ийизва. Гьадисда лугьузва хьи, мусурманди Рамазандин вацра кьур (хвейи) сив цаварал тухузвач. Ам закату ль-ФитIр гудалди цавунни чилин арада амукьзава.

Амма закат - сагь мусурманди Рамазандин вацра сивер хуьнтехуьнилай аслутушиз гун лазим я. Эгер сагь виликрай ганвачиз хьайитIа, ам жезмай кьван фад эвез хъувун лазим я, вучиз лагьайтIа им гьар са мусурман патал ферз (мажбур) кIвалах я.

Лезгинский исламский просветительский портал