Вакьфа – куьтягь тежер садакьа

вакф

Вакьфа – им гьикьван ишлемиш авуртIани куьтягь тежезвай, маса гудай ихтияр авачир, гьалал макьсадар кьилиз акъудун патал Аллагьдин  рекье ганвай эменни я. Вакьфадиз гайи шейинин иеси Аллагь-Таала жезва. Вакьфа шариатди меслят къалурнавай шей я. Адан бине кутунвайди Къуръан ва Сунна я. Аллагь-Таалади Вичин Ктабда лугьузва (мана): «Хъсан амалрай квез суваб жедач (Женнет къазанмишдач) гьатта квез кIани шейэрикай садакьа таганмаз. Куьне вуч харж авуртIани, Аллагьдиз  адакай хабар ава» («Аль Имран» сура, 92-аят).

Пайгъамбардин (Аллагьдин салатни  салам  хьуй адал) асгьаб Абу ТIалгьадиз  и аятдин ван хьайила, ада вичин девлет Аллагьдин  рекье серф авун кьетIна. «Сагьигь аль-Бухари» лугьудай гьадисрин кIватIалда и вакъиадикай тамамдиз кхьенва: «И аятдин (винидихъ галай) ван хьанмазди Абу ТIалгьади  Пайгъамбардин (Аллагьдин салатни  салам  хьуй адал) кьилив зверна. Ахпа адан вилик акъвазна ам кIелна ва лагьана: «Зи виридалайни багьа эменни – Байраха (бустандин тIвар) я ва ам за Аллагьдин  ва Адан Расулдин (Аллагьдин салатни  салам  хьуй адал) рекье харж ийизва». Аллагьдин Расулди (Аллагьдин салатни  салам  хьуй адал) адаз жаваб гана: «Аферин, Абу ТIалгьа, хийир гузвай и эменни чна вавай кьабулна ва элкъвена ваз пишкеш хъувуна, къуй ам ви мукьвакьилийри ишлемишрай». Абу ТIалгьадини  и бустан вичин багърийрив вугана».
Абу Гьурайради (Аллах рази хьуй) Пайгъамбардилай (Аллагьдин салатни  салам  хьуй адал) ихьтин гьадис агакьарна: «
Инсан кечмиш хьайила адан вири амалар акъваз жезва, пудалай гъейри: куьтягь тежер садакьа, инсанри менфят хкудзавай илим, вичин диде-бубадиз дуьа ийизвай савадлу велед» (Муслим). Мусурман алимри «куьтягь тежер садакьа» гафариз баян гана ва ам вакьфа я лагьана. Ибн Умара (Аллах рази хьуй) ахъайна: «Хайбар (Мединадин патав гвай чка) мусурманри къачурдалай кьулухъ паяйла Умар асгьабдал (Аллах разихьуй) са кьадар чил ацалтна. И арада ам и чилиз вуч ийидатIа лугьуз меслят тIалабиз Пайгъамбардин (Аллагьдин салатни  салам  хьуй адал) кьиливфена. Умара (Аллах рази хьуй) лагьана: «Я Расуляллагь, зал Хайбар чкадай чил ацалтна. Икьван чIавалди заз и чилелай багьа шей хьайи туш. За адаз вуч авун лазим я?» Пайгъамбарди (Аллагьдин салатни  салам  хьуй адал) жаваб гана: «КIандатIа ам вакьфадиз це».
 Умар асгьабдини (Аллах рази хьуй) ам Аллагь  патал вакьфадиз чара авуна ва ихьтин шартIар эцигна: маса гудай, пишкешдай, ирс яз кьабулдай ихтияр авач, лукIар лукIвиляй азад ийидайвал менфят хкудда, анжах кесиб, рекьехуьле авай, гъазават ийизвай ва мугьмандиз атанвай мусурманри лазим тир кьадарда ишлемишда. Умар асгьабди (Аллах рази хьуй) авунвай гьа и вакьфа Исламдин тарихда сад лагьай вакьфа яз гьисабзава. Гьа вахтарилай эгечIна къенин йикъалди вакьфа ийидай Сунна мусурманрин арада хъсандиз раиж хьана. Джабир асгьабди (Аллах рази хьуй) лагьана хьи, вакьфа ийидай мумкинвал аваз ам тавур гьич са асгьабни хьанач, яни мумкинвал авай гьар сада вичивай жезвай шейэр вакьфадиз ганвай. Имам аш-Шафииди (Аллах рази хьуй) лугьудай: «Заз малум я хьи, 80 ансарди (меккавияр кьабулай мединвияр) вакьфа авунай».
Вакьфадихъ пара гьикметар ава. Абурукай: эменнидин куьмекдалди Аллагь-Тааладиз мукьва хьун; кесибриз куьмек гун; мусурман жемят патал чарасуз къулайвилер халкь авун (месела, мискIин, медресе эцигун); жув и дуьньядай фейидалай кьулухъни сувабар къведай мумкинвал хьун ва мсб. Жуван эменни вакьфадиз элкъуьрун – им Аллагьдиз муьтIуьгъ хьунин ва дуьньядин няметрихъай вил атIунин лишан я.

Лезгинский исламский просветительский портал