«Бисмиллягьдин» лайихлувал

Айишади ахгакьарзавайвал, «Бис миллягьи-ррагьмани-ррагьим» (агъадихъ вири чкайрал куьрелди «Бисмиллягь…» кхьида) ракъурайла, Меккедин агьалийриз дагълари тасбигь (Аллагьдиз шукур гъун) кIелзавай ван атана. Къурейшитри Пайгъамбарди (Аллагьдин салатни  салам  хьуй адал)  дагълар суьгьуьрда тунва лугьузвай. Идалай гуь-гъуьниз Аллагьди  вири шегьер элкъуьрна кьадай кьван чIулав булутар ракъурна. Пайгъамбарди (Аллагьдин салатни  салам  хьуй адал)  лагьана:

 «Инсанди рикIин сидкьидай «Бисмиллягь» лагьайла, дагъларини адахъ галаз тасбигь ийизва, амма чаз а ван къвезвач».

Ибну Аббаса (Аллагь рази хьуй) ахгакьарзавайвал, Пайгъамбарди лагьана:

««бисмиллягьи ля гьавля ва ля къуввата илла биллягьи...» лагьай кас Аллагьди  пудкъанни цIуд жуьреба-жуьре гунагьрикай  хуьда.

Али-асгьабди (Аллагь рази хьуй) лагьана: «Эгер са кас четинвиле гьатайтIа, къуй ада «Бисмиллягь» лугьурай, Аллагьди  ам кIевяй акъудда».

Ибн Аббаса ахгакьарзавайвал, Пайгъамбарди (Аллагьдин салатни  салам  хьуй адал)  икI  лагьана:

«Эгер муаллимди гъвечIи сухтадив (ученикдиз) «Бисмиллягь…» кIелиз вугайтIа ва сухтади «Бисмиллягь…» кIелайтIа, Аллагьди а муаллимни сухта ва гьакIни абурун диде-бубаяр жегьеннемдикай азадда».

Са сеферда кьве шейтIан сад-садал туьш хьана, абурукай сад – яхунди, муькуьдини гзаф яцIуди тир. ЯцIу шейтIанди муькуьдавай адан яхунвал квехъ галаз алакъалу ятIа хабар кьуна. Яхунда жаваб гана: «Зун вичи гьамиша «Бисмиллягь…» лугьудай са инсандихъ галаз яшамиш жезва, гьаниз килигна а кас жуван патаз гъун патахъай зун гзаф чалишмиш хьуниз, къуватар эцигуниз мажбур жезва, ятIани захъ а касдив гьич са патахъайни эгечIдай мумкинвал жезвач. Гьавиляй зун икьван яхунди я». ЯцIу шейтIанди лагьана: «Зун «Бисмиллягь…» ерли чин тийидай касдихъ галаз яшамиш жезва. Гьина хьайитIани, зун адахъ галаз санал жезва. Гьавиляй захъ, адан кьамал ацукьна, ам жуваз кIани патахъ тухудай мумкинвални ава».

 Абу-Муслимахъ са лукI дишегьли авай, а дишегьлиди адаз гьар юкъуз агъу гузвай. Амма агъуди адаз сакIани таъсирзавачир. И аламатдин кар акур лукI-дишегьлиди вичи ийизвай тахсиркарвиликай Абу-Муслиман вилик хиве кьуна ва агъуди адаз таъсир тавунин себеб вуч ятIа хабар кьуна. Абу-Муслима лагьана: «Вуна заз агъу вучиз гана?». Дишегьлиди Абу-Муслим кьуьзуь тирвиляй вичиз ам кьилелай ахлудиз кIанзавайдакай лагьана. Ада вичин лукI гьасятда азад хъувуна ва икI лагьана: «За гьамиша са затI недайла ва хъвадайла виликамаз «Бисмиллягь…» лугьузва. Гьавиляй заз а агъуди са таъсирни авунач».

Ибн Аббаса (Аллагь рази хьуй)ахгакьарзавайвал, Пайгъамбарди (Аллагьдин салатни  салам  хьуй адал)  икI лагьана:

«Инсанди«Бисмиллягь» лагьайла, адаз Аллагьди  а гафунин гьар са гьарфунай кьуд агъзур пишкеш кхьизва, гьакьван гунагьарни михьзава ва адан дережа гьакьван винизни акъудзава». Лукьманакайни са кьиса ава. Са сеферда адаз куьчедилай «Бисмиллягь…» кхьенвай чар жагъана. Ада чар хкажна, гьа и тегьер «Бисмиллягьдин» дережа вине кьуна. И кардай, Аллагьди  Лукьманан вичин дережани виниз акъудна ва ам камаллу авуна. «Бисмиллягь» талгьанмаз, са куьникни хкьан тийидай са дишегьли яшамиш жезвай. Амма адан итим гзаф авам ва пис амалар квай кас тир. «Бисмиллягь…» гафунихъ авай папан инанмишвал шаклувиле тун патал, ада ихьтин са фенд къурмишна: пул кутунвай са яйлух папав вугана ам кIеви са чкада чуьнуьхун тапшурмишна. Ахпа чинеба а чкадилай яйлух вичи вахчуна, ам къуйдиз гадарна ва гуьгъуьнлай папавай а яйлух кIевирнавай чкадай хкун истемишна. Папа лагьайтIа виликамаз «Бисмиллягь…» лагьана вичи ягълух кIевирай чкада гъил туна, гьа и вахтунда Аллагьди  Жабраил малаикдиз  а яйлух къуйдай ахкъудна чкадал эхцигун эмирна. Папа яйлух вахчуна, итимдив вахкана. И кардал итим гзаф тажуб хьана ва рикIивай туба хъувуна, ада Аллагьдиз  икрам ийиз башламишна.

Анаса (Аллагь рази хьуй) ахгакьарзавайвал, Пайгъамбарди (Аллагьдин салатни  салам  хьуй адал)  лагьана:

«Эгер вири тарар – карандашриз, гьуьлер – чернилриз элкъвена, инсанри, малаикри, жинерри «Бисмиллягь…» гафунин мана кхьиз алахъайтIани, абурувай а манадин цIуд паюникай са пай кьванни кхьиз жедачир».

 Къуй Аллагьди  чаз чи вири крара «Бисмиллягь» лугьун кьисмет авурай, и гаф себеб хьана, чун шейтIанрикайни бедбахтвилерикай хуьрай.

Лезгинский исламский просветительский портал