Дуьа виридалайни еке себеб я

Сад-садав агуднавай гъилин капашар хурудив кьван хкажна мусурманди, анжах вичиз ван къведайвал явашдаказ, са вуч ятIани лугьузва. Эхь, ада дуьа ийизва. А легьзеда лугьуз тежедай хьтин секинвал ва ислягьвал жеда. Вичин Халикьдихъ галаз рахун патал тIалабзавайдаз, садавайни манийвал ийиз жедач. Адаз жуван дердиникай, рикIе авай сирерикай лагьайтIа жеда, Аллагьдиз вири ван къвезва, тIалабзавайдан дуьа кьабулдайдак умудни ква.

Араб чIалал «дугIа» - им «тIалабун, тавакъу» лагьай чIал я. Пак тир Къуръанда Аллагь-Таалади лугьузва (мана): «Завай тIалаба, За квез жаваб гуда» («Аль- Гъафир» сура, 60-аят). 

Чи гьар са тIалабунриз Халикьди жаваб гузва. Гьатта чаз са дегишвални тежезвайди хьиз хьайитIани, им Аллагьдиз чи дердерикай хабар авач лагьай чIал туш. Мумкин я, чи мурад кьилиз акъуддай вахт алукь тавунни.

Мугьаммад Пайгъамбарди (Аллагьдин салатни  салам  хьуй адал) лагьана: «Аллагьдиз дуьа авур инсандиз пудакай сад жеда: я адаз кIан хьайи шей гуда, я адан дуьа себеб яз адан гунагьдилай гъил къачуда, я туштIа адаз Эхиратда хъсанвал хгуда». Чаз аквазвайвал, Шариатдиз акси тушир гьар гьи дуьадиз хьайитIани Регьимлу Аллагьди жаваб тагана тадач. Чна анжах сабур авуна, аси тахьана вилив хвена кIанзава.

Чна ийизвай гьар са амал анжах Аллагь патал рикIин сидкьидай хьун чарасуз я. Аллагьдивай ийизвай тIалабун, чIуру къастар авачир, рикIин сидкьидай ийизвай виридалайни михьиди хьун лазим я. ЛукIранни адан Халикьдин арада анжах гьа ихьтин алакъа хьайитIа, нетижа хъсанди жеда. Мусурмандин уьмуьрда гзаф шейэр ахьтин дуьадин нетижадилай аслу жезва.

Чна ийизвай гьар са амалда чахъ, кIевелай инанмишвал ва мягькемвал хьана кIанда. Дуьадани гьакI я. Эгер тIалабзавайди вичин дуьа кьилиз акъатда лагьана инанмиш хьайитIа, Аллагьди адан тIалабунриз жаваб гуда. Аллагьдиз виридалайни кIанида  лагьана: «Жуван дуьадиз жаваб гудайди инанмиш яз Аллагьдивай тIалаба».

Дуьади гьамиша, мусурман вичин Халикьдихъ галаз хьуниз мумкинвал гузва. Дуьа себеб яз, Аллагьдихъ галаз чи арада вилериз акван тийидай алакъа жезва. Пак тир Ктабда Аллагьди лугьузва (мана): «МуьтIуьгълудаказ ва чинеба вичин Халикьдивай тIалаба. Гьакъикъатда, Адаз тахсиркарар кIан туш. Чилел къайда хьайидалай кьулухъ чIуру амалар чукIурмир. КичIела ва инанмиш яз Аллагьдивай тIалаба. Гьакъикъатда, Аллагьдин регьим хъсанвал ийизвайбуруз мукьва я» (Аль-АгIраф» сура, 55-56-аятар).

Аллагь-Таала Вичин лукIарихъ галаз акьван регьимлу я хьи, а кардин чун гъавурда гьатун ва къимет гуз четин я. Ам чи диде-бубадилайни, чи багърийрилайни регьимлу я. Халикьди садрани Вичин лукIарин кефи хадач, вучиз лагьайтIа халкьнавай шейерикай виридалайни Адаз кIаниди инсан я. Хъсан дуьаяр гзаф ава, амма виридалайни хъсанди михьи ва рикIин сидкьидай авунвайди я. Гьадисда лугьузва: «Жуван дуьадиз жаваб гудайди инанмиш яз Аллагьдивай тIалаба ва чир хьухь, Аллагь-Таалади дикъетсуз ва саймаз (фикир кIватI тавуна) рикI авайдан тIалабунриз жаваб гузвач».

Аллагьдивай сагъламвал хьун ва бедбахтвилерикай хуьн патал тIалабзавай инсан Адаз хуш я. Дуьади кьилел къвезвай мусибатрикай хуьзва. Аллагьди кхьенвай кьисметдикай анжах дуьадин куьмекдалди хкечIиз жеда. Гьадисда лугьузва: «Дуьа тийизвай инсандикай Аллагьдиз хъел ава».

Умар бин ХатIтIаба (Аллагь рази хьуй адал) лагьана: «Аллагьдин Расулди (Аллагьдин салатни  салам  хьуй адал) дуьа ийидайла хкажай гъилерин капашар, чиняй авадар тавунмаз агъуз хъийидачир». Ибн Аббаса (Аллагь рази хьуй адал) лагьана: «Пайгъамбарди (Аллагьдин салатни  салам  хьуй адал) дуьа ийидайла гъилин капашар винел кьуна сад-садав агудна кьадай». Пайгъамбарди (Аллагьдин салатни  салам  хьуй адал) лагьана: «Дуьа ийидай вахтунда, къуй инсанри цавуз килигуникай чпин вилер хуьрай, тахьайтIа абур буьркьуь жеда» («Игьйа гIулум ад-дин», 3-том, 113-чин).

Расулуллагьди (Аллагьдин салатни  салам  хьуй адал) лагьана: «Аллагьдиз Вичин лукI кIан хьайи вахтунда, адан дуьадин ван хьун патал ам (хажалатдалди, азардалди…) ахтармишзава». Бязи вахтара чи кьилел гьар жуьредин бедбахтвилер ва азарар къвезва. Ибуру лагьайтIа инсандин гунагьар михьи хъийизва, я туштIа абур Аллагьди чун кIанивиляй, чи дуьадин ван хьана кIанз рекье твазва. Нетижада, гьадисда лугьузвайвал чна, хажалатрикай ва азаррикай азадун патал Халикьдиз дуьаяр ийизва.

Пайгъамбардин (Аллагьдин салатни  салам  хьуй адал) гьадисда лугьузва: «ЛукIран дуьа ва адан кьилел къвезвай бедбахтвал, дяве тухузвай кьве инсан хьиз Дувандин югъ алукьдалди ягъунра ава». Бязи вахтара дуьа бедбахтвилин винел гъалиб жезва, бязи вахтара бедбахтвили лукIран дуьадин винел агъавална адан кьилел къвезва. Гьавиляй, Аллагьдихъ ягъазвай муъминди бедбахтвиликай азад хьун патал гьамиша, дуьаяр авуна кIанзава. Пайгъамбардин (Аллагьдин салатни  салам  хьуй адал) маса гьадисда лугьузва: «Бедбахтвал цавунни чилин арада куьрс хьанва. ЛукIра вичин Халикьдиз дуьа авур вахтунда а бедбахтвал алатзава»

 

 

 

 

 

 

 

 

Лезгинский исламский просветительский портал