Къуръанда тIвар кьунвай емишар. Часть 2

ЦипицI: витаминрин гьамбархана «…Гьа и жуьреда Чна квез хурмайрин тарарикай ва ципицIрикай багълар цана, анра – куьн патал емишар бул я, куьне абурулай (шаддаказ) незва» («Аль-Муъминун» сура, 19-аят) – лугьузва Къуръанда.

ЦипицI витаминринни минералрин тIебиатдин гьамбархана хьиз, къиметлу емишрикай сад яз гьисаба кьазва. Адак 20-25% ивиди фад вичик фтIинзавай глюкоза ква, гьавиляй зегьметдин ва акьулдин кIвалахар гзаф гьалтзавай инсанриз ам гзаф хийирлу я.

 Вичик гзаф кьадарда глюкоза ва ракь квайвиляй, ципицIди беденда иви арадал атуниз куьмек гузва, гьелбетда, анемиядикай сагъарзава. Адалай алава яз, чIулав лекьинин, дуркIунрин азарар авайла ва тIуьн цIурурдай система чIур хьайила, сагъардай тIебиатдин шейэр ква. ДуркIунрин кIвалах хъсанар авуникди, ципицIди беденда кIватI хьанвай токсинар акъудуниз куьмек гузва. Ахтармишунри къалурнавайвал, ципицIдик квай са бязи химиядин шейэри, онкологиядин азарар арадал атунин хаталувал агъузарзава.

Инжил: минералрин багьа чешме «Кьин кьазва инжилдал ва зейтунд тарцел» («Ат-Тин» сура, 1-аят) - лугьузва Аллагьди Пак тир Къуръанда. Инжилдик гзаф кьадарда клетчатка, фосфор, кальций, ракь, калий магний ва генани А, В1, В2, В3, В6 ва С витаминар ква. Гьа и минералар, витаминар ва гзаф кьадарда ивидик фад какахьдай глюкоза квайвиляй, инжилди зегьметдин ва акьулдин кIвалахрилай кьулухъ, инсандиз фад къуват хкизва. Вичиз энергия гзаф авайвиляй, инжилди мускулрин ва нервийрин системайриз сагъарунин къуват гузва. Емишрин арада виридалайни гзаф минералар инжилдик ква. Инжилдин клетчаткадик квай шейери ивидик квай холестериндин кьадар агъузарзава. Малум тирвал, чпин тIуьна гзаф клетчатка ишлемишзавай инсанар, саки садрахъни рикIинни дамаррин азаррик начагъ жезвач.

Хурма: вичикай кьетIендаказ раханвай емиш

Пак тир Къуръанда лагьанва (мана): «Чилел къунши чилер, ципицI багълар, къацар, пальмаяр ала, абур са дувулдилай экъечIзавайбур ва са дувулдилай экъечI тийизвайбурни ава, абуруз гьа са яд гузва. Амма муькуьбурухъ галаз гекъигайла, Чна садбуруз гзаф бегьер ва тIям гузва. Гьакъикъатда, ида – фикирдай инсанриз лишанар ава» («Ар Ра’ад» сура, 4-аят). Хурмаяр 50% глюкозадикай ибарат я. Абур инсандин беденда регьятдаказ фад цIурур жезва. Хурмаяр кьилин мефтIедиз лап хийирлу я, вучиз лагьайтIа абурук 2,2% белокар ва А, В1, В2 витаминар ква. Белокри азарриз ва инфекцийриз акси яз бедендин иммунитет мягькемарзава. Вилерин мускулар, кIарабар ва сухвар А витаминди мягькемарзава. Нервный системадиз В1 витаминди хъсан таъсирзава. Белокар, углеводар ва гъерияр цIурурун патал В2 витаминди куьмекзава ва не- тижада бедендиз герек энергия винел акьалтзава.

Лезгинский исламский просветительский портал