Шариат вуч я?

Шариатим Аллагь-Таалади Вичихъ инанмиш хьайи инсанриз эцигнавай, абурукай кьилди гьар садаз ва гьакIни санлай къачуртIа мусурман жемятдиз чеб тухудай къайда чирзавай истемишунринни къанунрин кIватIал я.
Инсанрин вири амалар, Аллагь-Тааладин истемишунрихъ галаз кьазвани, кьазвачни килигна, са шумуд жуьредиз пай жезва.
Исламди ачухдиз къадагъа авунвай кIвалахриз ва гафариз гьарам (къадагъа алайди) лугьуда.
Гьарам авун – им Аллагь-Тааладиз муьтIуьгъ тахьун, Адан эмирар кваз такьун я.
Гьарам авур касдиз, эгер ада туба тавуртIа ва я Аллагьди  гъил къачун тавуртIа, гунагьдин заланвилиз килигна Аллагь-Таалади Вичин адалатлувилелди жаза гуда, амма гьарам ийидай мумкинвал аваз, ам тавур касдиз Аллагьдин регьимдалди суваб жеда.
Гьарам авур касдиз и дуьньяда, гьакI эхиратда ва я кьве чкадани азаб гун мумкин я. Исламди ачухдиз мусурманривай истемишзавай, яни абурун хиве твазвайдаз ферз (мажбури тир) лугьуда. Ферзер тамамар тавун гьакIни Аллагь-Тааладиз аси хьун ва Адан эмирар кваз такьун я. 
Ферзер бегьемарайла мусурманриз Аллагьди  Вичин регьимдалди чIехи суваб гуда, абур тамамар тавуртIа, адалатлувилелди жаза гуда. 
Ферзер кьве жуьре ава: фарзу-ль-‘айн ва фарзу-ль- кифая.
Фарзу-ль-‘айн – им гьар са мусурманди кьиле тухун лазим тир ферз я, месела, йикъа вад сеферда капI авун.
Фарзу-ль-кифая – жемятдин хиве авай ферз я. Эгер и ферз жемятдикай сада бегьемарайтIа, амайбурун хивяйни ам акъатзава, амма гьикьван гзаф инсанри ам кьиле тухвайтIа, гьакьван абуруз гзаф суваб жеда. Эгер жемятдикай гьич са касдини ам тамамар тавуртIа, виридаз гунагь жеда. Фарзу-ль-кифаядин мисал – мейитдихъ ийизвай жаназа-капI.
Пайгъамбарди (Аллагьдин салатни  салам  хьуй адал) меслят къалур тавунвай ва имандин берекат тIимиларзавай амалдиз макругь ва я карагьат лугьуда.  Мусурман макругь тийиз алахъна кIанда.
Карагьатдиз кьве жуьре ава: карагьату-т-тагьрим ва карагьату-т-танзигь.
Эгер галаз-галаз пуд сеферда карагьату-т-тагьрим авуртIа, са гунагь жеда. Карагьату-т-тагьрим тавуна туртIа, мусурмандиз суваб жеда.
Карагьату-т-танзигь – им авун меслят къалур тавунвай, амма авуртIа, гунагь кхьин тийизвай амал я. Ихьтин амалрикай сад, месела, кьилди жуьмя юкъуз, яни адан вилик ва я гуьгъуьна авай юкъуз хуьн тавуна, сив хуьн я. Карагьату-т-танзигь тавуна туртIа, мусурмандиз гьакIни суваб кхьизва.
Ферз тушир, амма Пайгъамбарди (Аллагьдин салатни  салам  хьуй адал) авур ва хъсан яз гьисабай амалдиз суннат ва я сунна лугьуда. Мусурманди суннатдикай са артух метлеб авачирди хьиз фикирна кIандач. Акси яз, адакай менфят ва суваб авайдахъ инанмиш хьана, чарасузвал авачиз
гьич са суннатни ахъай тийиз алахъна кIанда, вучиз лагьайтIа суннатри мусурманди авур ферзер нукьсанрикай хуьзва, абурай адаз чIехи суваб гуда ва ам Аллагьдиз мукьва жеда. Суннат кваз такьуни, ам алчахаруни инсан имансузвилиз (кафирвилиз) гъун  сунна я.
Мажбури ва къадагъа тушир, авун ва тавун меслят къалур тийизвай, яни бейтереф амалдиз мубагь (ийидай ихтияр авайди) лугьуда. Гьа и истемишунрикай ва къадагъайрикай, меслят къалурзавай ва къалур тийизвай, бейтереф амалрин
кIватIал шариат я. 
ИкI хьайила, шариат – им Аллагь-Таалади гьар са мусурмандиз кьиле тухун буйругънавай къанунрин кIватIал я. Шариатдин истемишунар кьиле тухун мажбури тирдахъ, инсанривай шариатдилай хъсан ва я шариат эвездай къанун туькIуьриз тежедайдахъ инанмиш хьана кIанда, тахьайтIа адакай кафир жеда.
 
Лезгинский исламский просветительский портал