Сусаринни къарийрин алакъаяр чими хьун патал Часть 2.

5. Сифте чIавалай башламишна куь ва къаридин арада мензил тур. Санал яшамиш жез башламишай гьа сифте йикъалай адаз куь территориядиз, куь уьмуьрдиз ва куь руьгьдиз рехъ ганвайди куьн я.
 
6. Гъуьлуьз садрани вичин диде-бубадикай пис рахамир. Иллаки дидедикай. Хва патал диде – гьамиша дишегьлидин акьалтIай жуьре я. Куьн патал ам – къари я, амма гъуьл патал – диде. Адаз ам гзаф кIан я. Бес зи хвани чIехи жезва хьи, гьавиляй зазни, аквадай гьалда, са чIавуз зунни жуван хциз гьа жуьреда кIан хьана кIанда.

Сусаринни къарийрин алакъаяр чими хьун патал

1. Хъсан къари гьакъикъатда яргъал яшамиш жезва. Куь хизандин уьмуьрда садни гьахьна кIанзавач. Меслятар це – буюр. Анжах алкIурун ваъ. Квез ва куь гъуьлуьз такIан жуьреда яшамиш жез мажбурун дуьз туш. Яргъал хьайила, алакъаярни лап хъсан ва чими яз амукьзава. Садаз муькуьдан нукьсанар такун, абурухъ галкIун тавун ва жуван къайдайралди яшамиш жез мажбур тавун.

Дишегьлийрин виридалайни хъсан 10 къилих

Мугьаммад Пайгъамбардин (Аллагьди н салатни салам хьуй адал)  гьадисрал асаслу яз, агъадихъ дишегьлийрин лап хъсан 10 къилихдикай лагьанва:

1. Диндарвал. «Гьакъикъатда вири и дуьнья – им къачуз жедай, инсанди ишлемишзавай, кеф хкудзавайди я. И дуьньядай къачуз жедай виридалайни хъсанди – им диндар, хъсан къилихрин паб я (итим патал, амма дишегьли патал – диндар, кIанивал къалурзавай ва рикI алай итим)». 

2. Дамахсузвал. «Аллагьдин илчийрин суннадик кьуд шей акатзава: дамахсузвал, хуш нияр ишлемишун (пайгъамбаррихъай гьамиша хъсан ни къведай), эвленмиш хьун ва сивак ишлемишун (абур гьамиша чпин сивин михьивилихъ гелкъведай)».

Зи гъуьл – зи Женнет, я туштIа Жегьеннем я

Гьар са мусурман дишегьлидиз вичин гъуьл Женнет тирди чизва, анжах жуван гъуьлуьз гьикI гьуьрметда, адахъ галаз лайихлу араяр гьикI хуьда? Чун чи гъуьлерилай нарази вахтунда, бес чна делилар гьикI гъин? Са сеферда Пайгъамбардин (Аллагьдин салатни  салам  хьуй адал) патав са дишегьли атана ва лагьана: «Салам ваз, я Аллагьдин Расул (Аллагьдин салатни  салам  хьуй адал)! Зун ви патав дишегьлийри рекье тунва. Аллагь итимрин Агъа я ва гьакI дишегьлийрин Агъа, Адам итимрин буба я ва дишегьлийрин буба, вунни Аллагьди итимриз ва гьакI дишегьлийриз рекье тунва. ГьакI хьайила, итимар … женгиниз экъечIдайла, абуруз чпиз гьазурнавай пишкешдикай хабар ава. Чакай рахайтIа – дишегьлийрикай, чна гъуьлериз къуллугъзава ва кIвале ава, бес акI хьайила чи пишкеш гьихьтинди я?»

Мусурман-гъуьлуь вич чара дишегьлийрин патахъай гьикI тухвана кIанзаватIа хабар гузвай сура Къуръанда авани?

Пак Къуръанда итимризни дишегьлийриз гзаф весияр ава. Чара дишегьли итимдиз гьарам я, иллаки вичихъ паб авайдаз. Аллагь-Таалади лагьанва (мана):

«Лагь (Я Мугьаммад (Аллагьдин салатни салам хьуй адал) ) иман гъанвай итимриз, къуй абуру чпин вилер агъузрай (гьарамдиз килиг тавурай)  ва чпин гьаяяр хуьрай. Им михьивал я, гьакъикъатда Аллагьдиз  абуру вуч ийизватIа малум я» («Ан-Нур» сура, 30-аят).  

Лезгинский исламский просветительский портал