Аль-Исраъ ва-ль-Ми’радж

Аль-Исраъ ва-ль-Ми’радж

Исламдин тарихда мусурманриз чи диндин девлетлувилер ва лайихлувилер рикIел гъидай ва чеб Мугьаммад Пайгъамбардин (Аллагьдин салатни  салам  хьуй адал,)биографияда гьатнавай гзаф вакъиаяр ава. Адан кьилел атай аламатар чун патал хъсан тарс я. Мугьаммад Пайгъамбардин (Аллагьдин салатни  салам  хьуй адал, ) уьмуьрдай виридалайни рикIел аламукьдай вакъиайрикай сад адан йифен сиягьат (Исраъ) ва ам цаварал тухун (Ми’радж) я. 

Къуръанда лагьанва: «Шукур хьуй, йифиз Вичин лукI Гьарам мискIиндай Ал-Акъса мискIиндиз тухвайдаз, ... адаз са бязи Чи аламатар къалурун патал. Дугъриданни, Ам виридан ван къвезвайди ва вири аквазвайди я»                   («Исраъ» сура, 1-аят). 

МичIи йиф тир, Меккадин агьалияр ксанвай. Мекканвийри Исламдиз эвер гун инкар авуни гъамлу авунвай Аллагьдин Векил  Кябедин цлав агат хьана къат-канвай. Ахварин хиялда авай адаз садлагьана Аллагьдин  теклиф гваз атанвай Джабраил малаик акуна. Ахпа ада Пайгъамбардин хур (Аллагьдин салатни  салам  хьуй адал,) кьве патал пайна, анай адан рикI акъудна, ам зам-замдин цел чуьхвена, гьикметдивни чир-вилерив ацIурна ахпа чкадал эциг хъувуна.Исраъдинни Ми’радждин гьакъиндай гзаф гьадисар ава ва абурун кьадар 30 агакьзава. Виридалайни якъин тир гьадис Анас бну Маликалай Муслима гъизва:«Зи патав Буракь гъана. Ам ламралай кьакьан, къатирдилай аскIан, лацу рангунин яргъи гьайван тир. Вичин вилер гьинал акъвазайтIа ам, са кам вегьейла, гьаниз акъатдай. Гьадал акьахна зун Байту-ль-Мукъаддасдиз (Ие-русалим) атана. Гьана за ам вири пайгъамбарри чпин гьайванар кутIунай уьнуьгдал кутIунна, ахпа зун мискIиндиз гьахьна ва кьве ракатдин капI авуна. Ахпа чун цаварал хкаж хьана ва Жабраилди цаварин къапу ахъагъун тIалабна. Адавай хабар кьуна: «Вун вуж я?». Ада жаваб гана: «Джабраил (Адал салам хьуй)». Адавай мад ха-бар кьуна; «А вахъ галайди вуж я?» Ада жаваб гана: «Мугьаммад Аллагьдин салатни салам хьуй адал),». Адавай пуд лагьай сеферда хабар кьуна: «Адаз пайгъамбарвилин де-режа ганвани?» Ада лагьана: «Эхь». Чи вилик цаварин къапу ачух хьана ва зун Адам (Адал салам хьуй)пайгъамбар-дихъ  галаз таниш хьана. Ахпа кьвед лагьай цаварал заз Иса (Адал салам хьуй)ва Ягьйа (Адал салам хьуй)пайгъамбарар  акуна. Абуру заз салам гана ва зун патал Аллагьдиз  дуьа авуна. Ахпа чун пуд лагьай цаварал хкаж хьана. Ина заз Юсуф (Адал салам хьуй)пайгъамбар  акуна. Адаз вири дуьньядин гуьрчегвилин са пай ганвай. Гьадани заз салам гана ва зун патал Аллагьдиз  дуьа авуна.Ахпа чун кьуд лагьай цаварал хкаж хьана ва ина заз Идрис (Адал салам хьуй)акуна. Ада заз салам гана ва зун патал Аллагьдивай  хъсанвилер тIалабна. Ахпа чун вад лагьай цаварал хкаж хьана ва ина заз Гьарун (Адал салам хьуй) акуна, ада заз салам гана ва зун патал Аллагьдивай няметар тIалабна.Ахпа чун ругуд лагьай цаварал хкаж хьана ва ина заз Муса(Адал салам хьуй) акуна, ада заз салам гана ва зун патал Аллагьдивай няметар тIалабна. Ахпа чун ирид лагьай цаварал хкаж хьана ина заз Байту-ль-Ма’мурдихъ (цаварал алай, малаикри тIаваф ийизвай Кябе) агалт хьанвай Ибрагьим акуна. И Кябедилай гьар юкъуз 70 агъзур малаикди тIаваф ийизва (элкъвезва), анжах мад чпин уьмуьрда ада-лай элкъведай мумкинвал абуруз хъжезмач, яни нубат хквезмач, гьакьван гзаф  малаикар ава.Ахпа чун адахъ галаз «Сидрат аль-Мунтагьа» лугьудай чкадал кьван фена. Чаз адан филдин япариз ухшар авай цуькведин пешер акуна. Адан емишар лагьайтIа, гичиндиз ухшарбур тир. Гьа инал Аллагьди  зи умматдин хиве 50 капI авун туна. Сидрат аль-мунтагьадикай гьадисда икI лугьузва: «Ам экуьникай халкьнавай зурба са тар я. Вични эхиримжи сергьят я. Гьич са малаикдивайни адалай элячIиз жезвач. Гьатта Жабраил малаикди-ни инал акъвазна Пайгъамбардиз (Аллагьдин салатни  салам  хьуй адал,) лагьана: «Гьа инал зи дережа куьтягь жезва. Я Аллагьдиз кIани кас! Эгер инлай анихъ са кам къачуртIа, зун цIай кьуна алугда». Инлай анихъ Пайгъамбар (Аллагьдин салатни  салам  хьуй адал,) вич кьилди фена. Адаз ина Аллагьдин  гзаф сирер, Адан  зурбавални гуьрчегвал акуна. Аллагьди лагьайтIа, Пайгъамбар (Аллагьдин салатни  салам  хьуй адал,) вичив агудна ва адахъ галаз арада кас (шей) авачиз рахана. Аллагьдихъ галаз рахайла, икьван чIавалди гьисс тавур лезет гьисайла, Пайгъамбардиз (Аллагьдин салатни  салам  хьуй адал,)мад чилерал эвичI хъийиз кIанзамачир, гьикI хьи, адаз гьамиша Халикьдихъ  галаз рахадайвал цаварал акъвазиз кIан хьана. И арада Аллагь-Таалади адаз лагьана: «За ваз ва ви умматдиз савкьват яз капI гуда, рикIин сидкьидай ам авур касди вуна инал гьисай хьтин лезет гьиссда». Ахпа зун Мусадин (Адал салам хьуй) патав эвичI хъувуна. Ада хабар кьуна: «Аллагьди  ви умматдиз вуч гана? За жаваб гана: «Йикъа 50 капI авун». Ада заз лагьана: «Элкъвена жуван Агъадин  патав ахлад ва Адавай кьезилар авун тIалаба, вучиз лагьайтIа ви умматдивай и кар кьилиз акъудиз жедач. Дугъриданни, и кар за Израилдин рухвайрал ахтармишна чир хьана». Зун элкъ-вена Аллагьдин  патав хтана: «Я Аллагь! Зи умматдиз кьезилвал це». ТIалабуниз жаваб яз Ада 5 капI тIимиларна. Зун элкъвена Мусадин патав хтана, за лагьана: «Ада вад капI алудна». Мусади (Адал салам хьуй) мад лагьана: «Дугъриданни, ви умматдивай и кар кьилиз акъудиз жедач. Элкъвена жуван Агъадин  патав ахлад ва адавай мадни кьезилар авун тIалаба». Гьа икI, са шумудни са сеферда. Эхирни Аллагьди заз лагьана: «Ингье са йикъанни йифен арада вад капI. Гьар сад авур касдиз За цIуд капI авурдай кьван суваб кхьида» Пайгъамбардин (Аллагьдин салатни  салам  хьуй адал,) и аламатдин сиягьатдин виридалайни чIехи нетижа - им мусурманрин хиве ферз яз капI авунин мажбурнама тун я. Гьа иниз килигна йикъа вад сеферда капI авун - им чи руьгьдин ми’радж я лагьайтIа жеда. КапI - им чпихъ са жуьрединни мана авачир гьакIан са бедендин гьерекатар туш. КапI Исламда лап зурба ибадатрикай сад я. Аллагьди Вичин лукIариз капI ферз авуна, абурухъ галаз ара датIана алакъа хуьн патал. КапI и ва атIа дуьньяда агалкьунринни бахтлувилин диб я. Идан гьакъиндай Пайгъамбарди (Аллагьдин салатни  салам  хьуй адал,)лагьанва:«Къияматдин юкъуз инсандивай сифтени сифте кпIуникай хабар кьада. Эгер ам тамам къиметлуди хьайитIа, адан амай амаларни гьахьтинбур жеда, эгер капI чIуруди хьайитIа - адан вири крар чIурубур жеда».

Гьуьрметлу мусурманар! Савкьват яз Халикьди  чаз ганвай, чи хиве тунвай бязибур патал залан пар хьанва. Къуй Аллагь-Таалади гьар са мусурмандиз кап1 ийидай мумкинвал, къуват гурай! Амин,

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Лезгинский исламский просветительский портал