Инсандин асул зеррейрикай

Аллагь  чир хьанвай еке алимри мад ахъайзава: «Аллагьди инсанрин асул зерреяр (руьгьер) халкь авур вахтунда, абурукай мусурман зеррейрихъ элкъвена эвер гана: «Куьн вужар я ва Зун вуж я?» Абуру жаваб гана: «Вун чи Рабби я, чун Вун кIани Ви лукIар». И арада Аллагьди  лагьана: «Нагагь квез Зун кIанзаватIа, куьн Зи рекьелай са шейинивайни алудиз жедач». Абуру лагьана: «Чун ахтармиша, чун Ви рекьелай элячIдач!» Ахпа абуруз Аллагь-Таалади экъечIзавай рагъ хьиз дуьнья ва дуьньядин гуьзелвал (зинату ддунья) къалурна. Дуьньядин гуьзелвал акурла, зеррейрин цIудакай кIуьд пай, Аллагь  рикIелай алатна, чеб гьейранарай дуьньядихъ гьерекатна.

Менфятлу кьисаяр

Харижитар атун

745-йисуз харижитар (ягъалмиш кIватIал) халифдиз акси яз къарагъна, Ирак дяведи кьуна. Нетижада Куфа, Васит ва Масул шегьерар шулугъчийрин гъиле гьатна. Абуру акьалтIай чIехи гунагь авур, яни имандай акъатай (еке гунагь авур мусурман абуру имансузвиле тахсирлу ийизвай) мусурман рекьидай ихтиярар ава лугьуз къейдзавай. Чпин фикирдихъ галаз рази тушир садни абуру инсафзавачир. А вахтара имам Абу Гьанифа Иракда машгьур алим яз сейли тир. Харажитри кьунвай шегьерра имам абурухъ галаз халкь кIватI хьанвай чкайра гьуьжетрин рахунриз экъечIзавай. 

- Ислам вуч я?

- Ислам – им Мугьаммад Пайгъамбардилай (Аллагьдин салатни салам хьуй адал) агакьнавай вири крариз табий (муьтIуьгъ) хьун ва абур кьиле тухун я.

- Исламдихъ шумуд рукну ава?

- Исламдихъ вад рукну ава:

1) Келима-шагьадат лугьун;

2) йикъа вад чIавал вад капI авун;

3) мал-девлетдилай закат гун;

4) Рамазандин вацра сивер хуьн;

5) Гьяждал фин, мумкинвал аваз хьайитIа. 

АКЪИДА АТI-ТIАГЬАВИЯ

Алакьун ва амалар

 

وَالْخَيْرُ وَالشَّرُّ مُقَدَّرَانِ عَلَى الْعِبَادِ

Хъсанвал ва писвал инсанриз кьисмет хьиз кхьенва.

 

Амалар ийидай алакьун, тавфикь хьиз (тавфикь – Аллагьди Вич рази тир амалар ийидайвал инсанриз гузвай алакьун) махлукьатриз талукь я лугьудай ихтияр авач. И алакьун амалдикай (ам ийизвай вахтунда ачух жезва ва ам ийидалди жезвач) къакъудиз жезвач ва махлукьатривай адаз гуьзчивал ийиз жезвач. Сагълам беден, мумкинвал, лазим шартIариз талукьвал, чарасуз тир алатар лагьайтIа, инсандихъ амал ийидалди ава. Гьа ихьтин алакьунихъ галаз Шариатдин истемишунар алакъалу жезва. Аллагь-Таалади лугьузва: «Аллагьди инсандин хиве адавай тежезвай шейэр твазвач» («аль-Бакъара» сура, 286-аят). Инсанрин амалар Аллагьди халкь ийизва, анжах абур къазанмиш (касб) инсанри ийизва.

Даджал вуч я?

Даджал – им дуьньядин эхир мукьув хьайила акъатдай, вич Аллагь  я лагьана малумардай анжах са вилиз аквазвай кафир я. Ада гзаф инсанар ягъалмишарда. Иллаки чувударни дишегьлияр адан гуьгъуьна аваз фида. Ада цавай лув гуда. Са лув хкажайла ада женнет ва муькуь лув хкажайла жегьеннем къалурда, анжах ада къалурай женнетдиз хкадарайди гьакъикъатда жегьеннемдиз аватда. Ихьтин мумкинвилер даджалаз, гьелбетда, инсанрин иман ахтармишун патал Аллагьди  ийизва. 

Лезгинский исламский просветительский портал