Чал чарасуз чан хкида!

Аллагьди Къуръанда лугьузва (мана): «Аллагьди куьн чепедикай яратмишна ва ажайиб набатат хьиз чилел тайинарна. Ахпа кьейидалай кьулухъ куьн Аллагьди чилиз рекье хутада, адалай кьулухъ куьн, чарасуз анай (Дувандин юкъуз) акъуд хъийида» («Нугь» сура, 17-18-аятар).

Инсандин бедендиз герек химиядин элементар ада, набататар ва гьайванрин як ишлемишуналди ам таъминарзава. Гьайванриз герек шейэр набататри гузва, набататриз – накьвади. Гьавиляй, 1934-йисуз советрин алим Виноградова, чилик кучуднавай инсандин мейит накьвадиз элкъвезвайди субутнавайвиляй адаз, Гьукуматдин премия гана. Химиядин элементрикай ибарат хьанвай инсандин беден, накьвадилай са акьван тафаватлу жезвач. Ам инсан накьвадикай авунвайди шагьидвалзавай илимдин мад са ачухун я. 

Етим Эминан шиирар

ГЬИНАВА

Фагьумна за дуьньядин гьал: гила чи эхир хьана.

Гила гьикIда, эй мусурман, Куьредин хан гьинава?

Эхир-заман мукьвал хьайди гила чаз загьир хьана:

Эй, адалат шэр ийидай Мирзе-Гьасан гьинава?

 

Вaз Аллагьди рагьметар гуй, Умалат бег кьена хьи!

Мегьти бегдин эрчIи метIяй къара гуьлле фена хьи!

Аслан бегни есир хьана Урусатдиз гена хьи.

Гила гьикIда, эй мусурман, бес ca дуван гьинава? 

Ражаб – Аллагьдин варз

Гьуьрметлу мусурман стхаярни вахар, ингье мад чун рикI алай пак варцарихъ галаз гуьруьш хъижезва. Алатай йисан Рамазандин вацран ахъа хьайи сивер ам цIийиз алукь хъийидалди къаза хъувуна кIанда, шариатди кьабулдай уьзуьр (багьна) авачиз абур къаза хъувун тавуртIа, гунагь ва жерме къвезва. Ражаб вацра Рамазандин вацран сив къаза хъийиз хьайитIа, къазани сувабдин сив санал хвейитIа жеда.

Ният икI ийида: «Ният авуна за пакад юкъуз Рамазандин ферз къаза сивни Ражабдин сувабдин сив хуьниз Аллагь паталди».

Мусурманриз ислягьвилихъ ва дяведихъ галаз авай алакъа. Часть 2

Мана: «Гьинал гьалтайтIани абур терг ая, куьн абуру гьинай чукурнаватIа, куьнени абур гьанай чукура: темягь фин – кьиникьлайни бетер я! Абурухъ галаз къадагъа алай мискIиндин патав женг тухумир, та абуру анал квехъ галаз женг тухудалди. Эгер абуру квехъ галаз женг тухуз хьайитIа, абур терг ая: динсузрив агакьзавайди гьа им я!» («Аль-Бакъара» сура, 191-аят).

Мана: «Эгер абуру чеб хвейитIа, акI хьайила … бес Аллагь – гъил къачудай, мергьяматлуди я эхир!» («Аль-Бакъара» сура, 192-аят). 

Мусурманриз ислягьвилихъ ва дяведихъ галаз авай алакъа. Часть 1

Мусурманрин юристрин зегьметрин бинеда, дяве малумарунин ва ам кьиле тухунин патахъай тайин тир къайдаяр ва асул фикирар ава. Абур исламдин гьукуматдиз амай гьукуматрихъ галаз авай тайин тир алакъаяр бинеда кьуна кхьенвайбур тир.

Алатай йисара «жигьад» лугьудай термин, гзаф вахтара дяведин къуват ишлемишун къалурзавай гаф тир. Къуръандин бязи аятра «жигьад», «дяве» лугьудай гафунин манада аваз къейднава, амма адаз генани гегьенш мана гузва. «Жигьад» лугьудай терминдикай «меккадин» аятра раханва (мана)

«Вуж чалишмиш жезватIа, ам вич патал чалишмиш жезва. Гьакъикъатда, Аллагь дуьньяйрихъ муьгьтеж туш»

Лезгинский исламский просветительский портал