ТIветI: адан са лувунал азар ала, муькуьдал - дарман

Мукьварал австралийви алимри авур ачухунрин нетижайри, анжах виридаз чизвай гьакъикъат чаз къейд ийизва – «Вири цIийивилер, им хъсандиз рикIелай алуднавай куьгьнеди я». Виридакай галай-галайвал.

Къенин юкъуз илимди саки 50 000 жуьре зегьерлу гьашаратар винел акъуднава. Идахъ галаз санал, мукьвал-мукьвал абурукай гзафбур хаталу азарар ва вирусар санай-саниз тухудайбур я. Сиднейда авай Австралиядин Макуэри университетдин алимри-пешекарри адетдин кIвалин тIветIер ахтармишайла, гьа чпи санай-саниз тухузвай зарарлу бактерийриз чпи-чпиз дарман арадал гъидай алакьун авайди, икьван гагьда илимдиз малум тушир. Гьар гьикI ятIани, сифте мусурманриз 1400 йис идалай вилик а кардикай хабар авайди, чавай инанмишвилелди лугьуз жеда.

Пайгъамбардин (Аллагьдин салатни салам хьуй адал) мискIиндикай 14 итижлу гьакъикъат. Часть 5

11. МискIинда авай сифте минбар хурмад тарцин кIанчI тир. МискIин эцигна акьалтIарайдалай кьулухъ, Пайгъамбарди (Аллагьдин салатни салам хьуй адал), ана вязер кIелиз башламишна. Сифте вахтара Пайгъамбарди (Аллагьдин салатни салам хьуй адал), хкаж хьана вязер кIелдайла, минбардин везифаяр хурмад тарцин кIанчIуни кьилиз акъудзавай. Идан гьакъиндай имам аль-Бухариди гъанвай гьадисда лугьузва: Абдуллагьан хва Жабира лагьана: «Сифте вахтара мискIин хурмад тарцин дестекри хуьзвай ва Пайгъамбарди (Аллагьдин салатни салам хьуй адал), адан са кIанчIунал хкаж хьана вязер кIелдай. Адалай кьулухъ адаз чIехи минбар гьазурна. Са сеферда ам адал хкаж хьайила, чаз руфунал залан деведин хьтин ван хьана. А ван секин жезвачир та, Пайгъамбарди (Аллагьдин салатни салам хьуй адал), хурмад тарцин кIанчIунив агатна адал гъил эцигдалди, ахпа ам секин хьана».

Къуръанда тIвар кьунвай емишар

Емишар битмиш хьунин гьалди, абурук квай гзаф кьадардин витаминри ва минералри гьелбетда, инсан дерин фикирра твазва. ГьикI адетдин чилин чкалдин яцIай тарар, ахпа емишар экъечIзаватIа фикир це, абурун къешенг атир, дад ва ранг гьич са зеррени чIулав накьвадиз ухшар туш. Набататри чиляй чарасуз ва инсандиз хийирлу шейер къачузва. Аллагьди чилел алай вири набататар ва рангар гьа жуьреда гуьрчегдаказ туькIуьрнава хьи, абуру чарасуз инсандин руьгьда шадвилин ва ашкъивилин гьиссер куькIуьрзава. Гзаф жуьреба-жуьревал авай гьейранардай набататрин алем хьунухь, им гьелбетда Аллагьдихъ сергьят авачир ЧIехи акьул авайдан шагьидвал я. Чаз амукьзавайди а гуьрчегвал акун ва адакай фикирун я. Чаз ихьтин къешенг уьмуьрдин лезет ганвай Адаз шукур хьуй! 

Эй мусурман, тIимил неъ! 2

РикIиз авай хийирлу таъсир

РикIиз авай хийирлу таъсирдикай рахайтIа, тIимил тIуьникди рикI юмшагъ жезва, дериндай гъавурда акьазва, муьтIуьгълу ийизва, ашкъи ва хъел явашарзава. Гзаф тIуьн ишлемишайла терсинин нетижа жезва. Аль-Марвазиди лагьана: «Абу Абдуллагьа (яни имам Агьмада) кесибвилиз ва каш гуниз кьетIен фикир гудай, ва за адавай жузуна: «Эгер инсан вичин ашкъийрикай (тIуьникай ва хъуникай) азад хьайитIа, адаз суваб жедани? Ада жаваб гана: «Адаз а кардай суваб тахьана гьикI хьуй, гьеле Ибн Умара лагьанай: «Ингье за тух жедалди тIуьн тинез кьуд варз я». За Абдуллагьан бубадиз лагьана: «Эгер инсанди тух жедалди нез хьайитIа, ада рикIин юмшагъвал гьиссдани?» Ада жаваб гана: «За акI фикирзавач».

Эй мусурман, тIимил неъ!

Абуль-Къасим аль-Багъавиди вичин «Муъжам» тIвар алай ктабда Абдуррагьман ибн аль- Муракъкъагьалай атанвай гьадис агакьарна:

«Аллагьдин Расулди (Аллагьдин салатни салам хьуй адал), Хайбар къачур вахтунда, ам къацувили ва емишри безетмишнавай. Инсанри гьерекатна емишар тIуьна ва абур къиздирмадик начагъ хьана. Абуру Пайгъамбардиз (Аллагьдин салатни салам хьуй адал), арза авуна ва Пайгъамбарди (Аллагьдин салатни салам хьуй адал), лагьана: «Къиздирма – им кьиникьин къуллугъчия ва чилел алай Аллагьдин дустагъхана ва им ЦIун пай я. Эгер квез ада тади гузватIа, целера авай яд къайи авуна, ам кьве кпIунин (рагъдан ва месин) арада квел илич». 

Лезгинский исламский просветительский портал