Етим Эминан шиирар

ГЬИНАВА

Фагьумна за дуьньядин гьал: гила чи эхир хьана.

Гила гьикIда, эй мусурман, Куьредин хан гьинава?

Эхир-заман мукьвал хьайди гила чаз загьир хьана:

Эй, адалат шэр ийидай Мирзе-Гьасан гьинава?

 

Вaз Аллагьди рагьметар гуй, Умалат бег кьена хьи!

Мегьти бегдин эрчIи метIяй къара гуьлле фена хьи!

Аслан бегни есир хьана Урусатдиз гена хьи.

Гила гьикIда, эй мусурман, бес ca дуван гьинава? 

Ражаб – Аллагьдин варз

Гьуьрметлу мусурман стхаярни вахар, ингье мад чун рикI алай пак варцарихъ галаз гуьруьш хъижезва. Алатай йисан Рамазандин вацран ахъа хьайи сивер ам цIийиз алукь хъийидалди къаза хъувуна кIанда, шариатди кьабулдай уьзуьр (багьна) авачиз абур къаза хъувун тавуртIа, гунагь ва жерме къвезва. Ражаб вацра Рамазандин вацран сив къаза хъийиз хьайитIа, къазани сувабдин сив санал хвейитIа жеда.

Ният икI ийида: «Ният авуна за пакад юкъуз Рамазандин ферз къаза сивни Ражабдин сувабдин сив хуьниз Аллагь паталди».

Мусурманриз ислягьвилихъ ва дяведихъ галаз авай алакъа. Часть 2

Мана: «Гьинал гьалтайтIани абур терг ая, куьн абуру гьинай чукурнаватIа, куьнени абур гьанай чукура: темягь фин – кьиникьлайни бетер я! Абурухъ галаз къадагъа алай мискIиндин патав женг тухумир, та абуру анал квехъ галаз женг тухудалди. Эгер абуру квехъ галаз женг тухуз хьайитIа, абур терг ая: динсузрив агакьзавайди гьа им я!» («Аль-Бакъара» сура, 191-аят).

Мана: «Эгер абуру чеб хвейитIа, акI хьайила … бес Аллагь – гъил къачудай, мергьяматлуди я эхир!» («Аль-Бакъара» сура, 192-аят). 

Мусурманриз ислягьвилихъ ва дяведихъ галаз авай алакъа. Часть 1

Мусурманрин юристрин зегьметрин бинеда, дяве малумарунин ва ам кьиле тухунин патахъай тайин тир къайдаяр ва асул фикирар ава. Абур исламдин гьукуматдиз амай гьукуматрихъ галаз авай тайин тир алакъаяр бинеда кьуна кхьенвайбур тир.

Алатай йисара «жигьад» лугьудай термин, гзаф вахтара дяведин къуват ишлемишун къалурзавай гаф тир. Къуръандин бязи аятра «жигьад», «дяве» лугьудай гафунин манада аваз къейднава, амма адаз генани гегьенш мана гузва. «Жигьад» лугьудай терминдикай «меккадин» аятра раханва (мана)

«Вуж чалишмиш жезватIа, ам вич патал чалишмиш жезва. Гьакъикъатда, Аллагь дуьньяйрихъ муьгьтеж туш»

Исламдин чIаваргандин варцарин мана

Мусурман чIаваргандин 12 варз 

Мугьаррам – им Исламдин чIаваргандин сад лагьай варз я. Адан тIвар таржума авурла «къадагъа алайди», «къадагъа авунвайди» лагьай чIал я, вучиз лагьайтIа, йисан а вахтунда Аллагьди ягъунар ва дявеяр къадагъа авунва. Къуръанда лагьанва (мана): «Гьакъикъатда, Аллагьдиз варцар цIикьвед ава. Аллагьди цавар ва чил халкьар авурла Ктабда икI кхьенвай. Абурукай кьуд – къадагъа алайбур я. Дуьз дин гьа им я, акI хьайила жув патал адалатсуздаказ тухумир. Квехъ галаз мажусийри гьикI женг тухузватIа, гьа жуьреда куьнени абурухъ галаз женг твах. Аллагь – Аллагьдихъай кичIебурухъ галайди, чир хьухь!» («Ат-Тауба» сура 36-аят). 

Лезгинский исламский просветительский портал