Заз са четин месэла ава. Заз пехилвиликай гьикI азад жедатIа чизвач… гьавиляй, ам гьиссдайла зак секинсузвал акатзава… Саналди пехилвал ва секинсузвал гьиссзава… ам акьван четин я хьи! ГьакIни такабурлу- вал… захъ ам аватIа заз чидач… ятIани зун секинсуз

Алимдин жаваб:
Пехилвал чIехи гунагьрин дережадик акатзава. Пехилвал ийизвай инсандин гунагь зурба я, вучиз лагьайтIа ада Аллагьдин къарардал разисузвалзавайди хьиз я. Къуръанда Аллагьди Вичин лукIар пехилдан амалар дуьз туширдан гъувурда тун патал, абуруз тугьметар авуналди лугьузва (мана): «Яраб абуру Аллагьди Вичин жумартлувилелди абуруз ганвайдал пехилвалзаважал?!»

Инсандиз кафир, я туштIа мушрик лугьудай гафарин мана гьа сад яни? Яни инсан- диз многобожник лугьуналди, чна гуя адаз кафир лагьай мисал яз жезвай гунагь сад яни?

«Ширк» лугьудай гафуни Аллагь сад туширди тестикьарзавай динсузвал къалурзава. Ширк ва куфр са манадин гафар я, вучиз лагьайтIа, ада сад Аллагь авайди инкарзава.
Генани ам, пайгъамбарвал ва шариат тапарар тир фикирар къалурзавай лишан я.
Кафиррин ва мушрикрин чка Жегьеннем я. Гьавиляй инсандиз ахьтин экъуьгъунар авуртIа, жезвай гунагь сад я (Рагъиб аль Аласфани). 

ТIварцIи инсандиз таъсир ийизвани? Веледдиз гьихьтин тIвар гайитIа хъсан я?

Алимри лугьузва хьи, 70% -див агакьна инсандин къилихар адан тIварцIелай аслу я. ВучизлагьайтIа гьар са тIвар вичин шабигьдихъ (гьа ихьтин тIвар алай касдихъ) галаз алакъалу жезва. Эгер а тIвар хъсан ксарин, пайгъамбаррин, шейхерин ва я алимрин тIварарикай ятIа, гьа и ксарин берекатни а тIварцIин иесидал хкведа. Амма, эгер ам пис, диндивай яргъа, Аллагьдиз  аси инсанрин тIварарикай хьайитIа, дугъриданни абурун пис гьал, берекатсузвал и касдални хкведа. 
Пайгъамбарди  (Аллагьди н салатни салам хьуй адал) лагьана: «Къияматдин юкъуз квез куь ва куь бубайрин тIварар кьаз эвер гуда, гьавиляй куь тIварар хъсан, иербур ая». 

Дастамаз къачурдалай кьулухъ гъилер, чин дасмалдал кьурур хъийидай ихтияр авани?

Ихтияр ава, анжах кьурур тавун меслят къалурзава. Амма абур кьурур тавуртIа инсан начагъ хьун мумкин ятIа, кьурурна кIанда. Мусурман вичин бедендихъ гелкъвена кIанда
(«ИгIанату-тI-тIалибин»).

Ченедин кIан кIевун дишегьлиз ферз яни?

КапI ийидайла ва чара (яни магьрамар тушир) итимар алай чкадал мусурман дишегьлиди (капI тийизвайдини гьа жергеда аваз) чинилайни гъилерин капашрилай гъейри амай вири беден кIевун чарасуз я. ИкI хьайила ченедин кIанни кIевун ферз я, ам ахъа тахьун патал ченедикай са тIимил кьван чка хьайитIани кIевна кIанда. Бязи, гьатта капI ийизвай дишегьлийри чпин гарданар, гъилер, кIвачер дуьздал ийизва, икI авун, гьелбетда, гьарам я .
                                                           («Тугьфату-ль-Мугьтаж»).
Лезгинский исламский просветительский портал