Гъуьлуьк квачир дишегьлидиз рангар ядай ихтияр авани?

Дишегьлидиз чара итимрин вилик рангар алаз экъечIдай ихтияр авач ва гьакI куьчедиз экъечIдай ихтиярни.
Аллагь Таалади Къуръанда лагьанва (мана): «Аквазвай чкайрилай гъейри, яни чин ва гъилерин капашар квачиз, къуй абуру (дишегьлийри) амай чпин гуьрчег чкаяр ачухдаказ къалур тавурай» («ан-Нур» сура, 31-аят).
Дишегьлидиз анжах чин ва гъилин капашар къалурдай ихтияр ава, анжах эгер адаз вичиз килигзавай гунагьдин вилер акуртIа, ада абур кIевна кIанзава, я туштIа муькуь патахъ элкъвена кIанзава.
Гьавиляй куьчедиз экъечIзавай дишегьлиди рангар яна кIанзавач. Ихьтин жаваб Египетдин Муфтий Шаук Ибрагьим Абдулкарим Алляма гана.

ТIУЬН НЕДАЛДИ ДУЬА КIЕЛУН

ТIуьн недалди вилик “Бисмиллягьи-ррахIмани-ррахIим” лугьун ва хвейи сив кьабулрай лагьана,махсус дуьа кIелун:
«Аллахумма лякя сумту ва бикя аманту ва аляйкя таваккяльту ва ‘аля рызкыкя афтарту фагфирли йа гаффару ма каддамту ва ма аххарту»
«Я Аллагь, Ви разивал къазанмишун патал за сив хвена. Вахъ инанмиш я. Вахъ умуд кваз ягъунва. Вуна гайи ризкьидал за сив хкудзава ва пакагьан йикъан Рамазандин вацран ферз тир сив хуьниз ният ийизва. Завай хьайи ва хъижедай гунагьрилай гъил къачу».

СИВ ХУЬЗВАЙ ИНСАНДИЗ МЕСЛЯТ КЪАЛУР ТАВУНВАЙ АМАЛАР

Сив хуьзвай инсандиз меслят къалур тавунвай амалар:

1) Сив хкудун кьасухдай кьулухъ вегьин. Амма мугьмандал вил алаз, гьакIни сив хкуддайла недай шей авачиз хьайитIа, кьулухъ вегьидай ихтияр ава.

2) Кендирагъ жакьун. Вучиз лагьайтIа ам жакьвайла тфу арадал къвезва ва ам гадаруниз мажбур жезва, ам гадарайла инсандиз яд кIа  жезва, нагагь ам туькъуьнайтIа сив хкатда.

3) Гьазурзавай тIуьникай дадмишун, кьел кватIа килигун. Амма ашпаздиз тIуьнин тIям чирдайвал адакай дадмишдай ихтияр ава, вучиз лагьайтIа им важиблу кIвалах я. И арада тIуьнин са тIимил кьванни кIусар къенез фейитIани сив хкатда.

СИВЕР ХЬУЬДАЙЛА СУННАТАР

Сивер хуьдайла кьиле тухун хъсан яз гьисабзавай суннат крар:

1) Геж тавуна вахтунда сив атIун, яни гъетрен купIунин вахт хьанмазди.

2) ТIуьн недалди вилик “Бисмиллягьи-ррахIмани- ррахIим” лугьун ва хвейи сив кьабулрай лагьана, махсус дуьа кIелун.

3) Экуьнахъ, вахтунда къарагъна фу тIуьн (сугьур).

4) Сив хвейибуруз нянихъ тIуьн гун (ифтIар).

5) Мез тапаррикай, буьгьтенрикай, гьуьжетрикай, маса касдикай чIурукIа рахуникай, хийирсуз рахунрикайни герек авачир гафарикай хуьн. Аллагь  Тааля куранда лагьана (мана): «Тапарриз яб гузвайбур къадагъа шей незвайбур я»

СИВ ХЬУН АТIУЗВАЙ ГЬЕРЕКАТАР

Сив хьун атlузвай гьерекатар им я:

1) ТIуьн ва хъун.

Экуьнилай, яни экуьнин капI алукьунин вахтунилай, та рагъ акIидалди, яни гъетрен капI жедалди, тIуьникай ва хъуникай акъвазун лазим я. Идалайни гъейри, инсандин бедендин тIебии тIвеквенрай (сивяй, нерай, япарай, вилерай, вилик ва кьулухъ патан менфезрай) къенез са затI ракъурун къадагъа я. Месела; япарай къенез яд фидайвал авуна кIандач, пIапIрус чIугуна кIандач ва икI мад. 

Лезгинский исламский просветительский портал