Дишегьли Исламди хазина хьиз хуьзва

Женнетда авай вири дишегьлийрин бике, Аллагьдин Расулдин (Аллагьдин салатни салам  хьуй адал) вилерин экв, Гьуьсейнан ва Гьасанан (чпелай Аллагь рази хьуй) диде, Пайгъамбардин (Аллагьдин салатни салам  хьуй адал) несил давамар хъийизвай чи бике ФатIимадин (вичелай Аллагь рази хьуй) гафар гъун виридалайни хъсан я. Бубади (Аллагьдин салатни салам  хьуй адал) адавай жузурла: «Дишегьли патал виридалайни вуч хъсан я?», ада жаваб гана: «Дишегьлидиз итимар такун ва абуруз – дишегьли»

(«Шаргь аль-мафруз»).

КпIунин суннатар

КпIунин суннатар ибур я:

1. «Аллагьу акбар» лугьудай чIавуз кьуд чкадал гъилер хкажун: кпIуниз гьахьдайла, руку’диз фидайла, «СамигIаллагьу лиман хIамидагь» гафар лугьуналди руку’дай хкаж жедайла, ат-тагьият кIелна пуд лагьай ракатдиз хкаж жедайла. Бязибуру кпIунал гьар сеферда «Аллагьу акбар» лугьудайла гъилер хкажзава. Абур гъалатI жезва.

2. «Фатигьа» кIелдайвал акъвазайла, эрчIи гъилелди чапла гъилин билег кьун.

3. КпIуниз гьахьнамазди, яни «Фатигьадив» эгечIдалди "Важжагьту"-дуьа кIелун.

СИВ ХЬУН АТIУЗВАЙ ГЬЕРЕКАТАР

1. ТIуьн ва хъун. 

Экуьнилай, яни экуьнин капI алукьунин вахтунилай, та рагъ акIидалди, яни гъетрен капI жедалди, тIуьникай ва хъуникай акъвазун лазим я. Идалайни гъейри, инсандин бедендин тIебии тIвеквенрай (сивяй, нерай, япарай, вилерай, вилик ва кьулухъ патан менфезрай) къенез са затI ракъурун къадагъа я. Месела; япарай къенез яд фидайвал авуна кIандач, пIапIрус чIугуна кIандач ва икI мад. Амма сив гвайди рикIелай алатна къенез са затI ракъурайтIа, сив хуьн атIузвач, (эгер рикIел хтанамазди и кIвалах акъвазарайтIа). Нагагь сив гвайди чиз сивиз яд къачуртIа, месела дастамаз ийидайла ва я гьарарат кьин патал, хатадай туькьуьнайтIа, и дуьшуьшда сив хуьн атIузва. 

СИВ ХУЬНИН ШАРТlАР

Сив хуьн турус хьун патал агъадихъ галай шартIар хуьн чарасуз я:

1. Аллагь патал сив хуьниз рикIяй ният авун, мецяй лугьун - суннат я. Ниятдин кIалуб ихьтинди я: "Ният ийизва за, алай йисан Рамазандин вацра ферз тир пакагьан сив хуьниз, Аллагь патал", яни ниятдин къене сив хуьнин йис, варз, югъ ва ферз тирди малумарзава.

Имам Шафиидин мазгьабдалди ният сив хуьдалди гьар юкъуз авуна кIанда. Ам рагъ акIайдалай экъечIдалди авай вахтунда мус хьайитIани авуртIа жеда. 

КапI ийидайла тирш ягъайтIа, ам чIур жезвани?

КпIунал сесер, гьарфар акъуддай ихтияр авачирди чаз чизва. Эгер капI ийизвай инсанди тирш ягъайтIа ва адахъ галаз гьич са гьарфни акъат тавуртIа капI чIур жезвач. ГьакIни чIур жезвач, эгер мана авачир са гьарф акъатайтIа, месела, «а». Эгер тирш ягъайла садалай гзаф гьарфар, гьатта чпихъ мана авачир сивяй акъатайтIа капI чIур жезва. Месела, апши…

(«Фатгьу-ль- Муин»).

Лезгинский исламский просветительский портал