Диндин илим къачун гьар са мусурмандин буржи я

Илимдин къиметлувиликай хабар гузвай гзаф аятар, гьадисар ава. Аллагь-Таалади Къуръанда лагьанва (мана):
«Илим ганвай инсанарни адакай пай гун тавунвайбур сад жедани бес?»
(«Аз-Зумар» сура, 9-аят).
Мад Къуръанда лагьанва (мана):
«Илим ганвай инсанар Аллагьди  са шумуд дережайриз хкажзава»
(«Аль-Мужадаля» сура, 11-аят)
Ибн Аббаса  и аятдиз баян гана: «Алимар амай инсанрилай 700 дережадин вине жезва, абурукай гьар са дережадин арадани 500 йисан мензил ава».

Имам Нававиди гъайи яхцIур гьадис

26- гьадис 

الحديث السادس والعشرون

"كل سلامى من الناس عليه صدقة"

عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ tقَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ r"كُلُّ سُلَامَى مِنْ النَّاسِ عَلَيْهِ صَدَقَةٌ، كُلَّ يَوْمٍ تَطْلُعُ فِيهِ الشَّمْسُ تَعْدِلُ بَيْنَ اثْنَيْنِ صَدَقَةٌ، وَتُعِينُ الرَّجُلَ فِي دَابَّتِهِ فَتَحْمِلُهُ عَلَيْهَا أَوْ تَرْفَعُ لَهُ عَلَيْهَا مَتَاعَهُ صَدَقَةٌ، وَالْكَلِمَةُ الطَّيِّبَةُ صَدَقَةٌ، وَبِكُلِّ خُطْوَةٍ تَمْشِيهَا إلَى الصَّلَاةِ صَدَقَةٌ، وَتُمِيطُ الْأَذَى عَنْ الطَّرِيقِ صَدَقَةٌ".

Гьижама авурди сагълам жеда

Гьижама – им Пайгъамбардин (Аллагьдин салатни салам хьуй адал) Суннадал (рекьел) бинеламиш хьана, бедендай иви къачун я. Цик, гьавадик, тIуьник, гьакIни медицинадин дарманрик квай гзаф кьадар агъуйри чун элкъуьрна кьунвай чи асирда, беден михьунин и къайда иллаки важиблуди жезва. Гьижамади инсандин иви михьзава, гормонрин кIвалах къайдадик кутазва, иви ва лимфа къекъуьнин кар къайдада твазва, иммунитет хкажзава.

ДУХТУРХАНАДАЙ ЧАР

Фана дуьнья, вавди я зун, вун икI буьтуьн гъам жедани?
Агъади халкь авуна, бес гуьгьуьл ачух (йи) къар гьинава?
Зи хифетрин сан гуналди, кхьена тамам жедани?
Жумла алем эфенди хьуй, муракабни чар гьинава?
 
Кьиникь важиб я, кьейибур чалай вилик шумуд я хьи.
Мусурмандин хийир такIан гьа мусурман чIуруд я хьи.
Акур ксар аватIа, лагь,-аси лукIран умуд я хьи:
Дармандикай дава хьайи и тегьер азар гьинава?

Завай жува авур кпIунин суваб зи мукьвабурун руьгьериз бахш авуртIа жедани?

«Ианату тIалибин» ктабда лугьузвайвал, мусурмандиз вичи авур кпIунай (ферз ва я сунна) адаз хьайи хьтин суваб (мисли) вичин мукьвабурун ва гьакI вири мусурманрин руьгьериз бахшдай ихтияр ава. Ам абурал агакьни ийида («Ианату тIалибин» гьашияту «Фатгь аль-муин»).

РикIелай алатна, парталдал нажас алаз капI авуртIа, вуч жеда?

Бедендал, парталрал ва я капI ийизвай чкадал нажас (чирк) алаз капI ийидай ихтияр авач ва ам кьабулни ийизвач. Эгер рикIелай алатна нажас алаз капI авуртIа, рикIел хтанмазди, а чка нажадикай чуьхвена капI цIийи кьилелай (эвез) хъувун лазим я. Эгер капI вахтунай акъатнаватIа, ам къаза хъувуна кIанда
(«Мингьажу-тI-ТIалибин»).

ТIазвай чкадал гъил эцигна кIелдай дуьа ава лагьана заз ван хьанай. Квевай а дуьа газетдиз акъудиз жедани?

Гьакъикъатдани Мугьаммад Пайгъамбардин (Аллагьдин салатни салам хьуй адал) са гьадисда икI лагьанва: «Эгер ви  бедендин са чка тIазватIа, а чкадал гъилин капаш эцигна пуд сеферда «Бисмиллягь» ва адан гуьгъуьнай ирид сеферда
أَعُوذُ بعِِزَّةِ الله وَ قُدْرَتهِِ مِنْ شَرِّ مَا أَجِدُ وَ أُحَاذِر
«АгIузу бигIиззатиллягьи ва къудратигьи мин шарри ма ажиду ва ухIазир» «За Аллагьдин зурбавилелди ва къудратдалди тIалабзава зун хуьн за гьиссзавайдакай ва мукъаятвал ийизвайдакай» 

Заз са четин месэла ава. Заз пехилвиликай гьикI азад жедатIа чизвач… гьавиляй, ам гьиссдайла зак секинсузвал акатзава… Саналди пехилвал ва секинсузвал гьиссзава… ам акьван четин я хьи! ГьакIни такабурлу- вал… захъ ам аватIа заз чидач… ятIани зун секинсуз

Алимдин жаваб:
Пехилвал чIехи гунагьрин дережадик акатзава. Пехилвал ийизвай инсандин гунагь зурба я, вучиз лагьайтIа ада Аллагьдин къарардал разисузвалзавайди хьиз я. Къуръанда Аллагьди Вичин лукIар пехилдан амалар дуьз туширдан гъувурда тун патал, абуруз тугьметар авуналди лугьузва (мана): «Яраб абуру Аллагьди Вичин жумартлувилелди абуруз ганвайдал пехилвалзаважал?!»

Пак гьадисайрай къачунвай насигьатрин кIватIал

14-лагьай насигьат

Виридалайни Виниз тир Аллагьди лугьузва:

«Эй Адаман хва! Куьн Захъ гьикьван муьгьтежзаватIа, гьакьван кьадардин Зав мукьва жез чалишмиш хьухь. Жегьеннемдин цIун азиятар эхдай къуват ва сабур квехъ амай кьван кьадардин (вахтунда) Захъ яб гумир. Куь яргъал фенвай уьмуьрдиз, геж жезвай ажалдиз, квев вуганвай ризкьидиз, несибдиз ва чинебан гунагьриз килигмир. «Адалай гъейри, вири халкьнавай затIар рекьида, эхиримжи къарар Адав гва ва Адан патав куьн хуькведа»[1].

Лезгинский исламский просветительский портал