Абу Бакр ас-Сиддикь

Абу Бакр (Аллагь рази хьуй) зурба кас я, адакай Аллагьдин Пайгъамбарди (Аллагьдин салатни салам хьуй адал)  икI лагьанай: 
«Пайгъамбаррилай алатайла, Абу Бакралай лайихлу кас хьайиди туш». 
Пайгъамбарди (Аллагьдин салатни салам хьуй адал) адалай мадни гзаф кьадар тарифар авунай.  Ам диндин къеле я. «Эгер терездин са хилевири ксарин дин, муькуь хилени Абу Бакран дин эцигайтIа, Абу Бакран пад залан жеда», - лугьудай Мугьаммад Пайгъамбарди (Аллагьдин салатни салам хьуй адал) 

Имам Нававиди гъайи яхцIур гьадис

24- гьадис

Абу Зарра Аль Гифаридин (Аллагь рази хьуй) гафаралди агакьарна: 

 

Пайгьамбарди (Аллагьдин салатни салам хьуй адал) агакьарна:

«ЧIехи Аллагьди лугьузва: "Я Зи лукIар, гьакъикъатда за жуваз зулум авун къадагъа ийизва ва куь арадани ам авун гьарам я. ГьакI тирвиляй зулум ийимир! Я Зи лукIар, квекай гьар сад ягъалмиш я, За гьидаят (дуьз рекье тун) авурдалай гъейри, гьавиляй Завай гьидаят авун тIалаба, За квез гуда. Я Зи лукIар, квекай гьар сад гишила ава, За тIуьн гайидалай гъейри, гьавиляй Завай тIуьн тIалаба, за квез гуда.

ТIазвай чкадал гъил эцигна кIелдай дуьа ава лагьана заз ван хьанай.

Гьакъикъатдани Мугьаммад Пайгъамбардин (Аллагьди н салатни салам хьуй адал) са гьадисда икI лагьанва: «Эгер ви бедендин са чка тIазватIа, а чкадал гъилин капаш эцигна пуд сеферда «Бисмиллягь» ва адан гуьгъуьнай ирид сеферда
 
أَعُوذُ بعِِزَّةِ الله وَ قُدْرَتهِِ مِنْ شَرِّ مَا أَجِدُ وَ أُحَاذِر
«АгIузу бигIиззатиллягьи ва къудратигьи мин шарри ма ажиду ва ухIазир» «За Аллагьдин зурбавилелди ва къудратдалди тIалабзава зун хуьн за гьиссзавайдакай ва мукъаятвал ийизвай-дакай» (Абу Давуд). 

Инсандиз кафир, я туштIа мушрик лугьудай гафарин мана гьа сад яни? Яни инсан- диз многобожник лугьуналди, чна гуя адаз кафир лагьай мисал яз жезвай гунагь сад яни?

«Ширк» лугьудай гафуни Аллагь сад туширди тестикьарзавай динсузвал къалурзава. Ширк ва куфр са манадин гафар я, вучиз лагьайтIа, ада сад Аллагь авайди инкарзава.
Генани ам, пайгъамбарвал ва шариат тапарар тир фикирар къалурзавай лишан я.
Кафиррин ва мушрикрин чка Жегьеннем я. Гьавиляй инсандиз ахьтин экъуьгъунар авуртIа, жезвай гунагь сад я (Рагъиб аль Аласфани). 

Кура – халифдин шегьер

Къенин юкъуз Куьре округдин мер-кездикай гьар жуьредин фикирар ава. Тарихдиз вил вегьейла сур делилри къалурзавайвал, округдин меркез гьамиша са чкадикай хьанвач. Жув арабист яз, зун вилик девирра араб чIалал теснифнавай, туькIуьрнавай ктабрихъ, чIаларихъ, макъалайрихъ къекъвезва, абур за лезги чIалаз таржума ийизва. 
ЧIехи бубайрилай агакьнавай лугьунрай малум жезвайвал, вилик девирра Лезгистанда Куьре (Кура) лугьудай шегьер хьана. Тарихдин бязи чешмейри шагьидвалзавайвал, Хив райондин Цнал хуьруьн патав виликдай Кура лугьудай хуьр гвай. 

ТIварцIи инсандиз таъсир ийизвани? Веледдиз гьихьтин тIвар гайитIа хъсан я?

Алимри лугьузва хьи, 70% -див агакьна инсандин къилихар адан тIварцIелай аслу я. ВучизлагьайтIа гьар са тIвар вичин шабигьдихъ (гьа ихьтин тIвар алай касдихъ) галаз алакъалу жезва. Эгер а тIвар хъсан ксарин, пайгъамбаррин, шейхерин ва я алимрин тIварарикай ятIа, гьа и ксарин берекатни а тIварцIин иесидал хкведа. Амма, эгер ам пис, диндивай яргъа, Аллагьдиз  аси инсанрин тIварарикай хьайитIа, дугъриданни абурун пис гьал, берекатсузвал и касдални хкведа. 
Пайгъамбарди  (Аллагьди н салатни салам хьуй адал) лагьана: «Къияматдин юкъуз квез куь ва куь бубайрин тIварар кьаз эвер гуда, гьавиляй куь тIварар хъсан, иербур ая». 

Ирид хуьруьн къази хьайи Етим Эминан шиирар

ГЬИНАВА
Фагьумна за дуьньядин гьал: гила чи эхир хьана.
Гила гьикIда, эй мусурман, Куьредин хан гьинава?
Эхир-заман мукьвал хьайди гила чаз загьир хьана:
Эй, адалат шэр ийидай Мирзе-Гьасан гьинава?
 
Вaз Аллагьди рагьметар гуй, Умалат бег кьена хьи!
Мегьти бегдин эрчIи метIяй къара гуьлле фена хьи!
Аслан бегни есир хьана Урусатдиз гена хьи.
Гила гьикIда, эй мусурман, бес ca дуван гьинава?

Хизан кутаз кIанзавайбур патал 10 меслят Часть 3

7. Аллагьди квез вуж герек ятIа, гьам гузва. Куьне, мумкин я, куь паб ва я гъуьл квез кутугнавач лагьана фикирун. Аллагьди некягь сад авуналди руьгьдин секинвал жезва ва жуван хсуси игьтияжар кьилиз акъатзава. Некягь – им чун виридалайни хъсанарна кIанзавай, чи къилихар гуьрчегарзавай ва гьарамдивай яргъа ийизвай са жуьредин ахтармишун я. ГьакI хьайила, Аллагьди чаз ахьтин инсан гузва ва адан куьмекдалди чун хъсан жезва.

Хизан кутаз кIанзавайбур патал 10 меслят. Часть 2

4. Гьар са некягьдиз вичин агалкьун ава. Жув маса хизанрихъ галаз гекъигмир. Чун амайбуруз ухшар жедач. ГьикI чи къилихар тафаватлу жезватIа, гьакI чи хизанарни тафаватлу жезва. Хизандин уьмуьрда ацалтзавай четинвилерикай яргъа хьун патал, сабур ва алахъунар авуна кIанда, жува-жувал кIвалахун важиблу я, акI хьайитIа куь хизандин уьмуьрда агалкьунар жеда.
Лезгинский исламский просветительский портал