Чирвал къачунин важиблувал. Часть 3

«Я Абу Зарр, экуьнлай башламишна илимдин са хел чира ва гьадал амал ая. Агъзур кьил капI авунилай вун паталди гьам хъсан я» (Ибн Маджа).

«Чирвал къачуз акъуднавай са югъ, 70 йисуз дикъетсуздаказ авунвай суннат кпIарилай хъсан я» «Чирвилери вири нукьсанар кIевзава, авамвили абур дуьздал акъудзава» (Дайлами).

 «Чирвилер къачу, гьатта Китайдиз фин герек жез хьайитIани, бес ам гьар са мусурмандин буржи тушни?!» (Байгьакъи ва мсб).

Мусурман хизан ислягь хьурай! Часть 2

Гъуьлуьн вилик папан буржияр:

1. Гъуьлуьз муьтIуьгъ хьун.

2. Месин буржи.

3. Гъуьлуьн ягь, намус, кIвал ва девлет хуьн.

4. Гъуьлуьхъ галаз хъсан алакъаяр хуьн. Гъуьл нарази хьайитIа, адавай гьасятда багъишламишун тIалабна кIанда. Гъуьл нарази яз ксузвай папаз малаикри йифди пис дуьа ийизва. Винидихъ гъайи гьадисда лагьанвайвал, ам нарази яз паб кечмиш хьайитIа, ам жегьеннемдиз фин мумкин я. 

Мухаммад Пайгьамбар (саляЛлагьу аляйгьи ва саллям)

Кьвед лагьай хтул

ТIвар: Хусейн (Абу Абдуллагь)

Бубадин тIвар: Абу ТIалибан хва Али (Аллах рази хьуй адал).

Дидедин тIвар: Мугьаммадан руш ФатIима .

Хайи вахт ва чка: 5-Шабан, гьижрадин 4-йис.

Папан тIвар: Имрау аль-Къайсан руш Рабаб.

Аялар: ЧIехи Али, Али Зайн аль-Абидин, гъвечIи Али, Абу Бакр, Умар, Абдуллагь, Мугьаммад ва Джафар. 

Мусурман хизан ислягь хьурай!

Гьуьрметлу мусурман стхаяр ва вахар. Эвеленмиш хьун - им Пайгъамбардин (салам ва салават хьуй адал) рехъ я. Хизан арадал гъун, яни паб гъун ва я гъуьлуьз фин жуван уьмуьрдин, диндин саламатвал я. Амма и Сунна, хизан виридавай эхирдалди хуьз жезвач. Вучиз акI жезва? И кардиз вуч себеб ава? Диндин къанунар чир тахьун я! Ша чна и кадиз фикир гун, хизанар чкIунин себебар гьибур ятIа чирин.

Савбана (Аллах рази хьуй адал) Пайгъамбардин (салам ва салават хьуй адал) гьадис ахъайна: «Гьи папа вичин итимдивай тIалакь гун (чара хьун) тIалабайтIа, шариатди кьабулзавай са уьзуьрни авачиз, гьадаз женнетдин атир гьарам жеда».

Чирвал къачунин важиблувал. Часть 2

Аллагь Таалади пак тир Къуръанда лугьузва (мана):«Бес чирвал авайбурни авачирбур сад-садахъ галаз гекъигиз жедани?» («Аз-Зумар» сура, 9-аят). 

Маса аятда лугьузва (мана): «Вичин арадай тир диндал кIевибур муькуь дуьньяда, Аллагьди виниз акъудда, амма чирвал ганвайбурун дережа амадалайни хкажда» («Аль-Мужадила» сура, 11-аят). Ибн Аббаса (чпелай Аллагь рази хьурай) вичин тафсирда аятдиз ихьтин баян ганва: «Муъминрин дережадилай алимрин дережа ирид виш сеферда артух жеда ва абурун арада вад виш йисуз къекъвей рекьин мензил жеда». 

Пайгъамбардин (салам ва салават хьуй адал) мискIиндикай 14 итижлу гьакъикъат. Часть 3

5. Пайгъамбардин (салам ва салават хьуй адал) мискIин – им Аравиядин чилел электричество сифте пайда хьайи дарамат я.

1910-йисуз Османский империядин вахтунда Пайгъамбардин (салам ва салават хьуй адал) мискIиндиз электричество тухванай. Адалай кьулухъ цIуд йис алатайла, Меккада авай Ал-Гьарам мискIинда электричество туна. (Чешме: «Тарих аль-масжид аль- гьарам», Гьуьсейн Басаляма). 

Чи хуьре икьван чIавалди я мискIин, я имам авач. Чна вуч авун лазим я?

Виликдай чи бубайри хуьр кутадалди сифте вирида санал мискIин эцигзавай. Гьайиф хьи, бубайрин тIварар кьаз чна хур гатазва, амма абуру авур амалар ийиз гьазур туш. ГьакI ятIани, шукур Аллагьдиз, эгер куь фикирдиз ихьтин суал атанатIа, куьн Аллагьди  мискIин эцигун патал, я туш хьи, ам эцигдай инсанар чIалал гъун патал хкянавай кас я. Хуьруьн агъсакъалар ва са тIимил кьванни диндихъ рикI кузвай инсанар кIватIна куьне мискIиндин ва имамдин месэла къарагъарайтIа, квез еке суваб жеда. И карда квевай райондин имамдин куьмек тIалабайтIани жеда. Белки адаз куь хуьре авайбуруз мискIин герек авайди чизвачтIа. Хуьре имам жедайвал, гила амаз Дагъустандин Исламдин университетдиз кIелиз жегьилар ракъурун лазим я. Гьар са хуьруьхъ чпин хуьруьнви имам хьайитIа лап хъсан жеда.

Мусурмандиз имансузрихъ галаз икьрар жедай ихтияр авани?

Къуръанди кутIуннавай икьрар хуьниз эвер гузва ва адан гьакъиндай Аллагьдин вилик жаваб гудайди къейдзава (мана): «Икьрар кутIунайла, куьнни Аллагьдин арада авай куь весидиз вафалу хьухь; куьне кьинер кьуна икьрар кутIунайдалай кьулухъ ам чIурмир, куьне Аллагь куь Замин авунва эхир. Гьакъикъатда, куьне вуч ийизватIа Аллагьдиз хабар ава. Куь гъалар тIарамар авурдалай кьулухъ, ахпа абур бушар хъувур дишегьлидиз куьн ухшар жемир. Квекай сад муькуьдалай гужлу ва артух хьайила, куьне куь кьинер тапаррин алатдиз элкъуьрзава. Гьа и жуьреда Аллагьди куьн ахтармишзава. Анжах Дувандин юкъуз куьн Ада, куь фикиррин зидвилерин гъавурда чарасуз твада»

Дидедилай нарази веледдиз гьихьтин жаза гуда?

Диде-бубадилай нарази веледдилай диде-буба нарази жезва. Абур наразидалай Аллагьни  нарази жеда лагьанва гьадисда. Чи Мугьаммад Пайгъамбардин (Салят ва салям хьуй адал) девирда Алкъамат лугьудай са асгьаб хьана. Са юкъуз Алкъаматан папа вичин гъуьл чандик квайдакай хабар гун патал са кас Пайгъамбардин (Салят ва салям хьуй адал) кьилив ракъурна. Пайгъамбардини (Салят ва салям хьуй адал) Билал ва мад кьве асгьаб Алкъаматан кьилив рекье туна. Абуруз чандик квай чпин стхади «ля илягьа илляллагь» лагьана кIанзавай. Амма адавай и гафар лугьуз жезвачир. Ибур мягьтел хьана. И хабар гваз абуру са кас Пайгъамбардин (Салят ва салям хьуй адал) кьилив ракъурна.

Лезгинский исламский просветительский портал