Гъуьлуьнни папан кьилин кьуд игьтияж

 Некягьда хьун – им гьар юкъуз давамлу зегьмет чIугун тирди, аквадай гьалда садазни сир туш. Гьар са некягьди вичин четинвал гьиссзава, абур алудун патал эвленмиш хьанвай итимдини папа, виридалайни кьилин ва регьят чпин игьтияжар кьатIана кIанда

1. Папан виридалайни чIехи игьтияж – им кIанивал я, гъуьлуьн виридалайни чIехи игьтияжвал – гьуьрмет. Дишегьли рахун алачир кIанивилиз муьгьтеж я, итим рахун алачир - гьуьрмет авуниз. Ам гьакI гафара, гьакI крарани дуьздал акъатзава. Дишегьлидиз кIанивал гьиссун ва ам къалурун, кIанивилин гафарин ван хьун гзаф важиблу я, итим патал дишегьлиди ам гьихьтинди ятIа адаз къимет гун ва гьуьрмет авун, адан гафарихъ яб акалун, адан чIалаз килигун важиблу я. 

Хизан патал 20 меслят. Часть 2

11. Гьар юкъуз сада-садаз куьмек гун ва къайгъударвал къалурун.

12. Куьгьне гьалдай экъечIун. Ара датIана адет тушир, куьгьне гьалдай экъечIдай бейхабар агьвалатар тешкил ая. Гьяддин йикъара кьведни са патахъ алад, ашукьал-машукьвилин нянин тIуьн тешкилайтIани жеда.

13. АкьалтIай жуьреда адалатлу хьун, жуван гьиссер чуьнуьхар тавун. Жуван рикIин гьиссерикай лагь, анжах аялар алачир чкадал. 

Хизан патал 20 меслят. Часть 1

Къуръандихъ ва Суннадихъ галаз алакъалу яз, гъуьл-пабвилин алакъайриз ихтияр гузвай анжах тек са къайда ава - некягь. Аллагьди лагьана (мана): «Адан лишанрикай - ам я хьи, Ада куь арадай квез папар халкьнава, абурукай квез секинвал жедайвал ва куь арада муьгьуьббат, мергьямат тайинарна. Гьакъикъатда, и карда – фикирзавай инсанриз лишанар ава» («Аль-Анкабут» сура, 21-аят).

И аятда магьабба – кIанивал мергьяматдин вилик ква, вучиз лагьайтIа некягьдин араяр давам хъхьун патал, кIанивиле гзаф игьтияжвал ава.

Халикьдиз ибадат авун чи буржи я

 Дуьньядин уьмуьр ахтармишун, интигьан хьиз я. Гьавиляй чун жезмай кьван гзаф хъсан амалар, ибадат ийиз ва писбурувай яргъа жез алахъна кIанда. Са сеферда Пайгъамбарди (Аллагьдин салатни  салам  хьуй адал) Муаз бин Жабалаз (Аллагь рази хьуй адал) икI лагьана: «За ваз хийирдин ракIарар гьибур ятIа лугьудани?» «Эхь, гьелбетда!», - тIалабна ада. «Сив хуьн къалхан (щит) я, садакьа делил я, йифен кьулариз къарагъна ийизвай ибадатди инсан вири гунагьрикай михьзава» (Агьмад). 

Жегьеннемдикай жув хуьх!

 Кьве «Сагьигьдани» Абу Саид аль- Худриди агакьарай Пайгъамбардин (Аллагьдин салатни  салам  хьуй адал) гьадис гъанва: «Эй, дишегьлияр, садакьаяр це, вучиз лагьайтIа Жегьеннемда авайбурукай чIехи пай куьн тир» Адавай жузуна: «Вучиз, я Аллагьдин Расул?» Ада лагьана: «Куьне мукьвал- мукьвал гъуьл лянетламишзава ва квез гъуьлерин къадир авач». Генани кьве «Сагьигьда» 

Усама ибн Зайда агакьарай Пайгъамбардин (Аллагьдин салатни  салам  хьуй адал) гьадис ава: «Зун Жегьеннемдин къапудикай садан патав акъвазна ва аниз чIехи пай гьахьайбур дишегьлияр тир». Муслиман «Сагьигьда»

Къуръанда тIвар кьунвай емишар. Часть 2

ЦипицI: витаминрин гьамбархана «…Гьа и жуьреда Чна квез хурмайрин тарарикай ва ципицIрикай багълар цана, анра – куьн патал емишар бул я, куьне абурулай (шаддаказ) незва» («Аль-Муъминун» сура, 19-аят) – лугьузва Къуръанда.

ЦипицI витаминринни минералрин тIебиатдин гьамбархана хьиз, къиметлу емишрикай сад яз гьисаба кьазва. Адак 20-25% ивиди фад вичик фтIинзавай глюкоза ква, гьавиляй зегьметдин ва акьулдин кIвалахар гзаф гьалтзавай инсанриз ам гзаф хийирлу я.

Дуьа ийидай хъсан чкаяр ва вахтар

Дуьа кьабулда лагьана умудлу жедай чкаяр ава. Месела,

Кябе аквазвай чка,

Масжид аль-Гьарам,

Масжид ан-Набавий,

Масжид аль-Акъса мискIинрин къене,

«Аль-Ан’ам» сура кIелдай вахтунда Халикьдин кьве тIварцин арада,

Кябедал тIаваф ийидайла, 

Дуьа виридалайни еке себеб я

Сад-садав агуднавай гъилин капашар хурудив кьван хкажна мусурманди, анжах вичиз ван къведайвал явашдаказ, са вуч ятIани лугьузва. Эхь, ада дуьа ийизва. А легьзеда лугьуз тежедай хьтин секинвал ва ислягьвал жеда. Вичин Халикьдихъ галаз рахун патал тIалабзавайдаз, садавайни манийвал ийиз жедач. Адаз жуван дердиникай, рикIе авай сирерикай лагьайтIа жеда, Аллагьдиз вири ван къвезва, тIалабзавайдан дуьа кьабулдайдак умудни ква.

Араб чIалал «дугIа» - им «тIалабун, тавакъу» лагьай чIал я. Пак тир Къуръанда Аллагь-Таалади лугьузва (мана): «Завай тIалаба, За квез жаваб гуда» («Аль- Гъафир» сура, 60-аят). 

Чал чарасуз чан хкида!

Аллагьди Къуръанда лугьузва (мана): «Аллагьди куьн чепедикай яратмишна ва ажайиб набатат хьиз чилел тайинарна. Ахпа кьейидалай кьулухъ куьн Аллагьди чилиз рекье хутада, адалай кьулухъ куьн, чарасуз анай (Дувандин юкъуз) акъуд хъийида» («Нугь» сура, 17-18-аятар).

Инсандин бедендиз герек химиядин элементар ада, набататар ва гьайванрин як ишлемишуналди ам таъминарзава. Гьайванриз герек шейэр набататри гузва, набататриз – накьвади. Гьавиляй, 1934-йисуз советрин алим Виноградова, чилик кучуднавай инсандин мейит накьвадиз элкъвезвайди субутнавайвиляй адаз, Гьукуматдин премия гана. Химиядин элементрикай ибарат хьанвай инсандин беден, накьвадилай са акьван тафаватлу жезвач. Ам инсан накьвадикай авунвайди шагьидвалзавай илимдин мад са ачухун я. 

Лезгинский исламский просветительский портал